1.1 Geografisch situering

Het plangebied is gesitueerd in het stadscentrum van Antwerpen, net ten zuiden van het Centraal Station. Het gebied ligt aan het Kievitplein en sluit in noordelijke richting aan op de reeds gerealiseerde kantoorontwikkeling Kievit fase I.

Aan de oostzijde sluit het gebied aan op het dens woonweefsel rond de Van Immerseelstraat.

Aan de zuidzijde grenst het plangebied aan de ontwikkeling van Kievit fase II.

In het westen wordt het plangebied geflankeerd door de historische spoorwegberm, die de fysieke scheiding vormt met de Diamantwijk.

Geografische situering plangebied macroniveau

Geografische situering plangebied mesoniveau

1.2 Aanleiding

De uitbouw van een volwaardig HST-station met een nieuwe toegang aan de zijde van het Kievitplein was in 2003 de aanleiding voor de opmaak van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan ‘HST-station Antwerpen – Omgeving Kievitplein’. Het uitvoeringsplan voorzag in 4 bouwzones. Hiervan is zone A (Kievit fase I) gerealiseerd in 2004-2005. Het gerealiseerde deel van het RUP ‘HST-station Antwerpen – Omgeving Kievitplein’ werd door buurtbewoners en actiegroepen gecontesteerd en gaf aanleiding tot polemiek. De stad Antwerpen besliste een nieuw stadsontwerp te maken voor de nog niet ontwikkelde delen van het plangebied en dit stadsontwerp werd vervolgens vertaald in het gewestelijk RUP Kievit II.

Het gewestelijk RUP Kievit II bestaat uit vier bouwzones : I, IIa, IIb en III. In bouwzone III is reeds een nieuwbouwproject gerealiseerd. Bouwzone IIb is momenteel in ontwikkeling. In bouwzone I voorziet de Persgroep de oprichting van een nieuw kantoorgebouw. In bouwzone IIa is de situatie ongewijzigd ten opzichte van de toestand voorafgaand aan de in werking treding van het GRUP Kievit II en zijn de gebouwen in gebruik als synagoge en Joodse school.

Het Strategisch Ruimtelijk Structuurplan van de stad Antwerpen duidt in zijn actief beleid de omgeving van het centraal station aan als sleutelgebied. De Kievitwijk wordt in het structuurplan aangeduid als strategisch project. De stad kiest voor het verder ontwikkelen van de Kievitwijk als kantoorlocatie, maar koppelt hier voorwaarden aan. De belangrijkste voorwaarde is gerelateerd aan het bereikbaarheidsprofiel van de plek voor autoverkeer. Nieuwe kantoren moeten zich kunnen inpassen in het bereikbaarheidsprofiel van de plek: indien geen stimulerende maatregelen voor werknemers gelden voor het gebruik van openbaar vervoer en grote parkings noodzakelijk zijn, ontstaat congestie in de stationsomgeving. Daarnaast is het van groot belang dat een gemengde stedelijke ontwikkeling wordt gefaciliteerd vanuit de doelstelling om het gebied op te waarderen tot een levendige plek. Dit betekent dat naast kantoren, woningen en aan het wonen gerelateerde functies gestimuleerd moeten worden. Ook handel, kleine bedrijfjes, toeristische functies,… kunnen bijdragen tot een gemengde stedelijke omgeving.

De aanleiding tot de opmaak van dit RUP is de realisatie van een nieuw hoofdkantoor aan het Kievitplein (bouwblok I) door De Persgroep Publishing en de verhuis van dit mediabedrijf naar de stationsomgeving van Antwerpen Centraal op korte termijn. De kantooractiviteiten van De Persgroep zijn eerder atypisch in de zin dat er niet enkel overdag maar ook ’s avonds gewerkt wordt. De Persgroep zal er een open en flexibele werkomgeving creëren waarbij bijzondere aandacht gaat naar de levendigheid van activiteiten op het gelijkvloers. Het nieuwe gebouw zal mee het uithangbord vormen van de vernieuwde stationsomgeving. De komst van De Persgroep houdt met andere woorden niet enkel de realisatie van een nieuw gebouw met architecturale uitstraling aan het Kievitplein in, maar zal ook zorgen voor meer levendigheid in de wijk.

De bouwwerken omvatten een kantoorgebouw waarvan het gelijkvloers voor meer dan de helft met commerciële functies zal worden ingevuld en waarvan 30% van de bruto vloeroppervlakte is voorzien voor wonen, conform het gewestelijk RUP. De Persgroep gaf echter te kennen op korte termijn al een uitbreidingsbehoefte te hebben, waardoor zij de voorziene en verplichte woonfunctie (aandeel van 30% tov totale vloeroppervlakte) van het nieuwe gebouw wenst om te vormen tot extra kantoorruimte.

Ook de Joodse school (bouwblok IIa) gaf in het recent verleden, door middel van een vergunningsaanvraag, aan uitbreidingswensen te hebben maar is beperkt in mogelijkheden door de verplichting van het GRUP Kievit fase II om minstens 30% van de bruto vloeroppervlakte te voorzien voor wonen. Dit impliceert dat er de facto geen uitbreidingsmogelijkheden zijn voor de school.

1.3 Relatie met het Strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (s-RSA)

Het RUP wordt opgemaakt in uitvoering van het s-RSA en moet het generiek beleid van

het s-RSA mee operationaliseren. In het actief beleid van het s-RSA wordt het plangebied van Kievit II wijziging gecatalogeerd als attractieve kantoor én woonomgeving die nood heeft aan verlevendiging. De relatie van het RUP Kievit II - wijziging tot het s-RSA is opgenomen in bijlage 3 “Beleidskader”.

1.4 Delegatie en afwijkingen van het gewestelijk RUP Gebied voor stedelijke activiteiten Kievit fase II

Op 25 mei 2018 besliste de Vlaamse Regering aan de stad Antwerpen de planningsbevoegdheid te delegeren voor de opmaak van het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Kievit fase II – wijziging evenals instemming te verlenen om af te wijken van de voorschriften van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Gebied voor stedelijke activiteiten Kievit fase II voor :

• Het toelaten van private in plaats van alleen maar openbare groene en verharde ruimte;

• Het aanpassen van de verplichting om minstens 30% bruto vloeroppervlakte voor wonen te voorzien tot de verplichting om 30% voor wonen te voorzien of transformeerbaar te maken voor wonen;

• Het aanpassen van de verplichting om minimaal 50% van de gelijkvloerse bruto vloeroppervlakte van bouwzone I in te richten en te gebruiken als commerciële ruimte en/of als publiek toegankelijke inrichtingen die bijdragen aan de levendigheid van het straatbeeld.

Overzicht GRUPs in nabije omgeving en aanduiding bouwvelden GRUP Kievit fase II