Welkom!

Antwerpen.be maakt gebruik van cookies. Aan de hand van die cookies verzamelt en analyseert Antwerpen.be informatie over uw bezoek. Genieten van een optimale A-ervaring? Bevestig met alle cookies toestaan. Stel voorkeuren in en bepaal welke informatie u met Antwerpen deelt. Houd er rekening mee dat bepaalde media enkel beschikbaar zijn indien u de cookies ervan aanvaardt. Antwerpen.be bewaart cookievoorkeuren. U kan ze aanpassen via cookies beheren. Meer weten? Raadpleeg onze Cookieverklaring. Antwerpen.be waardeert uw vertrouwen en wenst u een verrijkende surfervaring toe!

Een lek in het dak werd een kans op meer groen

De Hiberniaschool in het centrum van de stad nam zich in 2018 voor om hun dakspeelplaatsen te renoveren. Maar het zou geen geen doorsnee renovatie worden waarbij het dak waterdicht en lekvrij wordt gemaakt, ze gingen samen met stad Antwerpen een uitdaging aan om hun dak-dromen een klimaatrobuuste invulling te geven.

een foto van de speelplaats op het dak van de school met tekeningen van de dromen hoe het moet worden

Klimaatrobuust? Het veranderende klimaat brengt in de stad meer droge, hete zomers, occasioneel hevige regenbuien en heeft een impact op de leefomgeving  van mens en dier. Een klimaatrobuuste daktuin houdt hier rekening mee door ruimte te geven aan slim hemelwaterbeheer en biodiversiteit en door voldoende aandacht te schenken aan het voorkomen van hittestress en windoverlast.

In het kader van het innovatietraject ondersteunde de stad in 2019 de school met de opmaak van hun plannen. Ze waren een van de vier geselecteerde cases die moeten dienen als interessante voorbeeldprojecten van klimaatrobuuste daken in Antwerpen.

Een reporter bezocht tijdens het traject de verschillende deelnemers. De directrice, een ouder, de leerkracht architectuurgeschiedenis en 19 leerlingen van de twaalfde klas klommen mee het dak op om hun plannen uit de doeken te doen en te vertellen over de ideeën die ze hebben voor het ontwerp.

(lees verder onder de afbeelding)

leerlingen op het speelplaatsdak van de school

De Hibernia-filosofie focust op ecologie, duurzaamheid en een grote verbinding met de natuur. Maar dat is midden in een grote stad moeilijk te implementeren. Toch wil de school ook hun leerlingen een dagelijkse groenervaring schenken. Een grondige renovatie van de verschillende daken drong zich op, maar dankzij het innovatietraject met de stad kan daar ook een groen, ecologisch en duurzaam karakter aan gegeven worden.

Wat zou je bij de heraanleg van de dakspeeltuin anders doen, op basis van jullie ervaringen?

Directrice Ineke Kootstra: ”We zitten al een tijd met lekken via het dak en de onderliggende klassen zijn niet meer geschikt om les in te geven. Daar moet dus eerst en vooral aan gewerkt worden. Dankzij de samenwerking met de stad kunnen we flink wat stappen verdergaan. We willen ook het isolatieprobleem aanpakken. Het wordt hier niet alleen heel warm in de zomer, maar ook erg koud in de winter.

De meeste Hiberniascholen liggen in groenere streken en voor ons als echte stadsschool is het dan ook een serieuze uitdaging om de leerlingen meer groen te schenken. We zijn overtuigd dat het een grote invloed heeft op het welzijn van de leerlingen. We zijn echt van plan om de daken veel groener te maken. We hadden in het verleden grote bloembakken op het dak waar heuse moestuinen in onderhouden werden, maar door lekkage moesten de planten allemaal verdwijnen. De daken moeten nu echte ‘natuurdakspeelplaatsen’ worden.”

Welke extra inzichten heb je uit de workshops gehaald die kunnen dienen voor het ontwerp van de ‘natuurdakspeelplaatsen’?

Ouder Greg: ”Het zijn en blijven in de eerste plaats speelplaatsen voor onze meer dan 200 leerlingen. Daarom moeten ze makkelijk beloopbaar zijn. We leerden dat dit nog steeds kan, ook al opteren we voor minder verharding. Roosters met daaronder schaduwbeplanting zouden een goede oplossing kunnen zijn. De plantjes groeien er langzaam door wat het aangenaam maakt om over te lopen, maar het is ook zeker student-proof!

Voor de waterbuffering denken we in plaats van opslagtanks aan speciaal daarvoor ontworpen zitbanken met een geïntegreerd water-opvang-systeem. Zo slaan we twee vliegen in één klap. De leerlingen kunnen zitten en ontspannen, maar we slaan ook op een esthetische manier water op.

Het werd al snel duidelijk dat we willen gaan voor een combinatie van een actief dak, denk aan moestuinen en veel groen. Zo zullen we de veiligheidshekken wegwerken door er groen in te verweven en op die manier gaan we eerder in de hoogte werken om groene muren te creëren in plaats van grondoppervlakte op te offeren.”

In hoeverre zijn de leerlingen betrokken?

Leerkracht Patricia: ”De leerlingen van de twaalfde klas hebben het vak architectuurgeschiedenis en dit jaar mogen zij actief meedenken aan de ontwerpen voor de daken. Ze volgden een workshop waar de meest inspirerende ideeën geopperd werden. Die worden sowieso mee opgenomen in de ontwerpfase. Leerlingen denken nu eenmaal helemaal anders en de concepten waar ze mee op de proppen kwamen, sluiten dicht aan bij hun leefwereld.”

Ouder Greg: ”Eerste vereiste was dat de pingpongtafel en de kaatsmuur absoluut moeten blijven. Een goed idee was om de dakkoepels die nu in het midden van de daken staan, te laten verzinken in het dak en ze te vervangen door veilige glasplaten. Dit schept een pak meer ruimte.

Ze willen ook graag een lounge plek in de schaduw om in de koelte wat te ontspannen tussen de lessen door.

Een grotere uitdaging wordt een verbinding tussen de twee daken die op verschillende niveaus liggen. Zo kunnen ze van dak naar dak via een ‘groene wandeling’ en niet langs de interne trappenhal.”

Directrice Ineke Kootstra: ”En helemaal passend in het ecoverhaal is een bijenhotel dat de leerlingen willen installeren op het dak aan de voorkant waar ze nu niet mogen komen.

Een Hiberniaschool staat bekend voor zijn participatiecultuur. Ouders én leerlingen zijn echt bereid om van de school een betere plek te maken. Omdat dit een project is op grote schaal is het financieel enkel haalbaar als ouders en leerlingen actief meewerken aan de bouw, het aanplanten en het onderhoud van de dakspeelplaatsen.”

(lees verder onder de afbeelding)

De schets van Stramien toont een combinatie van wateropvang, doorlatende rasters en verticale begroeiing voor de Hiberniaschool in het stadscentrum.
De visieschets van Stramien toont een combinatie van wateropvang, doorlatende rasters en verticale begroeiing voor de Hiberniaschool in het stadscentrum.

Ontdek hier hoe het verder ging met dit project toen de dakvisie in concrete plannen werd gegoten.

 

De aanleg van de nieuwe klimaatrobuuste speelplaats

Zicht op een dak met nieuwe dakbedekking, het dak staat onder water om lekke te kunnen opsporen.
Drie mannen zetten materiaal neer op het dak.
Close-up van een kunststof bakje van het krattensysteem
Man meet de eerste tegelrij uit van de dakspeelplaats.
Man maakt een doek vast aan de dakrand.
Twee mannen houden een darm en schop vast en verdelen substraat in een bak.
Zicht op enkele nieuwe planten en de tegelvloer van de speelplaats.
Enkele mannen planten struiken en kleine planten aan op het dak.
Dit artikel is gedeeld door