Vijf redenen om te investeren in een groen district

In stedelijke gebieden is de groene ruimte vaak een schaars goed. Groen in de stad verdwijnt, bijvoorbeeld door nieuwe woningen, het verharden van pleinen met steen of cement en het bouwen van bedrijventerreinen. Maar ook steeds meer mensen betegelen hun tuinen. Groen in de stad is heel belangrijk voor de klimaatbestendigheid van de stad en de leefbaarheid voor de inwoners.

Groen vermindert de kans op wateroverlast

In steden is soms tot wel 70 procent van het oppervlak bebouwd en bestraat, en dit kan in de binnenstad en op bedrijventerreinen oplopen tot wel 90 procent. Door alle verharding krijgt het water nauwelijks meer de kans om de bodem in te zakken. Groen zorgt ervoor dat niet alle neerslag hoeft te worden afgevoerd.

De beste aanpak om wateroverlast te voorkomen bestaat daarom uit drie stappen: vasthouden, bergen en afvoeren. De bodem werkt in principe als een spons. In groene gebieden kan water vrij in de bodem infiltreren, opgenomen worden door vegetatie en verdampen én het grondwater aanvullen. Meer groen in tuinen, op bedrijfsterreinen en in de openbare ruimte zorgt ervoor dat het regenwater kan worden vastgehouden en geborgen op de plek waar het valt. Ook groene daken en wadi’s – een lager gelegen stuk grond, zoals een greppel of glooiende kuil, waar regenwater naartoe wordt geleid en waarin het rustig kan wegzakken – kunnen wateroverlast helpen voorkomen.

Groen verkoelt de stad in de zomer

Steden zijn meestal warmer dan het omliggende platteland. De stenen huizen, pleinen en straten nemen veel warmte op en staan die maar langzaam weer af. Na een zomerse dag blijft het vooral in de nacht in het hartje van een stad soms wel vijf tot tien graden warmer dan in een landelijke omgeving. Ook in kleinere steden en dorpen doet dit effect zich voor.

Er zijn veel redenen om extreme hitte in stedelijk gebied zoveel mogelijk te voorkomen. Overmatige warmte bedreigt de gezondheid van kwetsbare groepen zoals ouderen, jonge kinderen en patiënten met hart- en vaatziekten. Hittegolven kosten mensenlevens: elke graad die de temperatuur verder oploopt tijdens een hittegolf is terug te zien in sterftestatistieken. Daarnaast daalt de arbeidsproductiviteit tijdens warme perioden, zijn er negatieve gevolgen voor infrastructuur, waterkwaliteit en noem maar op.

Bomen, struiken en ander groen kunnen de temperatuur in een stad helpen verlagen door water te verdampen. De energie die daarvoor nodig is kan niet meer gebruikt worden voor directe verwarming van lucht en materialen. Waar een bitumen dak in de brandende zon kan opwarmen tot 70 graden, wordt een groen dak met mossen en grassen in dezelfde omstandigheden niet warmer dan 32 graden, op voorwaarde dat er voldoende water beschikbaar is. Ook zorgen bomen voor schaduw. In de schaduw van bomen loopt de temperatuur zoals mensen die ervaren veel minder hoog op, mits er ook voldoende ventilatie is. Schaduw helpt zo hittestress te voorkomen. Parken zijn door het effect van verdamping en beschaduwing koele plekken in de stad, en het effect is tot buiten het park te meten.

Groen draagt bij aan een betere gezondheid en een hoger welzijn

Veel studies hebben aangetoond dat de aanwezigheid van groen stress vermindert. De eerste keer dat het effect goed werd onderzocht waren de resultaten zo opmerkelijk dat toptijdschrift Science (Ulrich 1984) er plaats voor inruimde. Amerikaanse patiënten die vanuit hun kamer zicht hadden op bomen herstelden meetbaar sneller van een operatie dan patiënten met uitzicht op een blinde muur.

Onderzoek laat verder zien dat niet elke boom of struik hetzelfde effect heeft. Wijken waar de kwaliteit van het groen in het straatbeeld door onafhankelijke beoordelaars als beter werd beoordeeld, boekten ook betere resultaten: bewoners voelden zich gezonder en waren de laatste weken minder vaak naar de dokter geweest.

Mensen die beter in hun vel zitten en minder last van stress hebben, zijn niet alleen gezonder, maar ook productiever. Dit draagt aanzienlijk bij aan de maatschappelijke baten van het investeren in groen.

Een ander punt is dat groen een aantrekkelijke ruimte kan bieden voor spelen en sporten. Meer bewegen draagt ook bij aan een betere gezondheid.

Groen draagt bij aan sociale cohesie

Buurtgroen, zoals parkjes, plantsoenen, buurt- en volkstuinen kunnen bijdragen aan de sociale cohesie in die buurt.

Wijken waar bewoners meer contact hebben, hebben doorgaans minder last van verloedering, overlast en criminaliteit.

De rol van buurtgroen hierbij is dat het fungeert als locatie waar buurtgenoten elkaar laagdrempelig kunnen ontmoeten. Een uitgevoerde kwantitatieve analyse van enkele voorbeelden geeft aan dat in de buurt aanwezig groen inderdaad kan bijdragen aan sociale cohesie.

Groen zorgt voor biodiversiteit

Natuur beleven in je eigen woon-, school- of werkomgeving… dat kan ook in de stad. Steeds meer natuur ontdekt de stad, en daarmee wordt de stad een eigen ecosysteem met een breed palet aan plant- en diersoorten. De inrichting van de stad is daarbij bepalend voor de soorten die zich er vestigen. Een stenig stadslandschap trekt vooral stadsduiven, kraaiachtigen en meeuwen. Een stad met lommerrijk groen, tuinen, straatbomen, bermen en plantsoenen met bloemrijk grasland, struweel en kleine wateren zorgt voor zangvogels, vlinders en egels. Ook groene daken en groene gevels dragen bij aan de natuurwaarde.

Door het toepassen van ecologisch beheer in publiek en privaat groen dragen burgers, bedrijven en de lokale overheid bij aan het behoud van bijzondere en bedreigde soorten zoals wilde bijen. Deze bijzondere soorten vragen namelijk meer dan een standaardgazon; ze willen liever een gevarieerde biotoop met veel inheemse planten. Ook zorgt zo’n natuurlijke stad voor een omgeving waarin kinderen en volwassenen zich kunnen verwonderen over de rijke verscheidenheid van de stadse biodiversiteit.

Kort samengevat...

Groen in de woon-, werk- en leefomgeving is van grote maatschappelijke waarde. Wanneer het groen als multifunctionele oplossing wordt ingezet – denk hierbij aan waterretentie, verminderen van hittestress, voorkomen van verloedering van de woonomgeving, stimuleren van beweging, etcetera – dan is groen een investering die zich op vele fronten terugverdient.

_{Bron tekst: wur.nl}