Uitvoeringsplan

Verkeersveiligheid

De mobiliteitsvoorwaarden van stad Antwerpen bepalen dat de maximumsnelheid op de as 50 km/u bedraagt en 30 km/u in de schoolomgevingen. Het fiets- en gemotoriseerd verkeer zal na de heraanleg gescheiden verlopen. Enkelrichtingsfietspaden in beide richtingen zorgen voor een logische en duidelijke fietsverbinding. Alle trottoirs worden vernieuwd, zodat er opnieuw een comfortabele wandelroute ontstaat. Waar nodig worden zebrapaden aangebracht en op de kruispunten met lichten geldt vierkant groen. Zo krijgen voetgangers en fietsers uit alle richtingen tegelijkertijd groen en wordt contact met gemotoriseerd verkeer vermeden.

District Antwerpen werkt al meerdere legislaturen aan de realisatie van een wandel- en fietsverbinding tussen de Kielsevest en Park Spoor Noord. Na de afwerking van de Balansstraat als fietsstraat, is enkel de as Osystraat - Van de Wervestraat nog een ontbrekende schakel. Met het doortrekken van de fietspaden vanuit de Van Ertbornstraat ontstaat een veiligere route.

De Lijn engageert zich om de doorgaande buslijnen in noordelijke richting om te leiden naar de tram- en buslijn op de Italiëlei. Zo vermindert de druk van bussen tussen de Franklin Rooseveltplaats en de Ellermanstraat. Dit bevordert de verkeersveiligheid en de luchtkwaliteit. De aanleg van fietspaden resulteert in een afname van het aantal parkeerplaatsen van 81 naar 48. Deze parkeerplaatsen worden in kassei met waterdoorlatende voeg aangelegd. De kasseien worden ter plaatse gerecupereerd van de werfzone.

Bomen voor de toekomst

Om de huidige inrichting van rijbaan, parkeerstrook en trottoir om te vormen naar een inrichting met fietspaden langs beide kanten bleek het ontwerptechnisch niet mogelijk om alle bestaande bomen te behouden. De prioritaire keuze voor verkeersveiligheid met fietspaden, resulteert in het rooien van 84 platanen (Platanus hispanica) en 1 Noorse Veldesdoorn (Acer platanoides 'Columnare'). Om het verlies van deze bomen en het bijhorende groenvolume te compenseren worden 102 nieuwe bomen geplant. Het project bevat 3 toekomstbomen die een levensverwachting van meer dan 100 jaar hebben. De keuze voor een variëteit aan boomsoorten vergroot de biodiversiteit en maakt de bomen collectief resistenter tegen ziektes. Volgende boomsoorten zullen in de straten worden geplant: Tulpenboom (Lireodendron tulipifera), Iep (Ulmus 'New Horizon'), Zuilesdoorn (Acer pseudoplatanus 'Erectum'), Gewone Vogelkers (Prunus padus), Els (Alnus x spaethii), Winterlinde (Tilia cordata 'Greenspire'), Smalbladige Es (Fraxinus angustifolia 'Raywood'), Kardinaalsmuts (Euonymus europaeus), Japanse Schijniep (Zelkova serrata 'Village Green'), Haagbeuk (Carpinus betulus 'Frans Fontaine'), Boomhazelaar (Corylus colurna 'VDB Obelisk'), Zomerlinde (Tilia platyphyllos), Noorse esdoorn (Acer platanoides) en Wintereik (Quercus petraea).

Om de toekomstige hittestress in een stedelijke omgeving tegen te gaan is het aantal bomen belangrijk, maar is de schaduw die de kruinen opleveren nog relevanter. Vlak na de heraanleg zullen de nieuwe aangeplante bomen minder schaduw genereren ten opzichte van de bestaande toestand. Bij het beoogde eindbeeld na 20 à 30 jaar zullen de kruinen van de uitgegroeide bomen echter aanzienlijk meer schaduw generen. Naar verwachting 22% meer dan vandaag.

Uit opeenvolgende bomentoetsen (2018, 2020 en 2021) blijkt dat veel van de bestaande platanen een beperkte toekomst hebben vanwege het vroegere beheer. Vroeger snoeide men de bomen in een specifieke vorm waardoor de bomen hun typische dikke knotten krijgen op het einde van de dikkere takken. Een procedé dat de Groendienst afbouwt. Het knotten van platanen vermindert het groenvolume en bovendien vergt het veel gespecialiseerd snoeionderhoud. De meerderheid van de bomen in de Van Maerlantstraat en Osystraat kunnen volgens de onderzoeken niet zonder risico op veiligheidsproblemen uitgroeien tot mooie volle bomen. Op dit moment beschikken de bomen over een te beperkte wortelgroeiplaats. Het hypothekeert de groei van de platanen. Omwille van het te beperkte toekomstperspectief en de aanleg van fietspaden, kiest district Antwerpen ervoor om het merendeel van de bestaande bomen te vervangen. Zodat er op termijn meer groenvolume ontstaat met een hogere biodiversiteit. De nieuwe bomen worden voorzien van een ondergronds doorwortelbaar volume, geconstrueerd uit sandwichpanelen, boombunkers en bomengranulaat. Deze technieken gaan zowel bodemverdichting als wortelopdruk tegen. Zo krijgen de wortels van de nieuwe bomen een vergelijkbaar ondergronds volume als hun bovengrondse kruin. Dit vergroot het potentiële groenvolume en de groeikansen.

Ontharden

Naast de gespreidere aanplant van bomen over alle straten, kiest district Antwerpen met deze heraanleg ook voor het vergroten van de ontharde oppervlakte. Naast het ontharden van het plein op de hoek Osystraat en Van Maerlantstraat zullen op het Sint-Jansplein en in de Osystraat en Van de Wervestraat grote plantvakken gerealiseerd worden.

Meer dan 1070m² verhard terrein krijgt in het nieuwe ontwerp een groene, ontharde invulling. Dat is 5 keer zoveel als vandaag. Dit vergroot de lokale waterinfiltratiecapaciteit en draagt bij aan de aanpak van extreme weersomstandigheden. Met gerichte toevoegingen aan het ontwerpplan creëerden we zowel ondergronds als bovengronds extra ruimte voor de 102 nieuwe bomen. Dit resulteert na de heraanleg in toekomstgericht, biodivers en kwalitatief stedelijk groen. We betrekken het Sint-Jansplein nog extra bij de vergroening en gaan daarmee in op de vraag uit het inspraaktraject voor het plein. Naast de heraanleg van de straat creëren we daarmee ruimte voor 7 extra bomen en 200m² extra plantvak ten opzichte van het eerdere ontwerp.

1. Osystraat

Na de realisatie van een nieuwe riolering volgt de aanleg van de bovenbouw. Het plein op de hoek met de Van Maerlantstraat wordt onthard en vergroend. Hier blijven alle bestaande bomen behouden en komen 8 nieuwe bomen van het type Gewone Vogelkers (Prunus padus), Zomerlinde (Tilia platyphyllos), Kardinaalsmuts (Euonymus europaeus) en Wintereik (Quercus petraea). Door de aanleg van grote plantvakken en het gebruik van grasbetontegels verandert het verharde plein in een groen rustpunt in de drukke Amandus-Atheneum wijk. De verkeersfilter in de Osystraat blijft behouden, enkel voetgangers en fietsers kunnen hier de doorsteek maken. In de Osystraat zelf blijven 6 platanen (Platanus hispanica) aan de kant van het Atheneum behouden. 28 platanen zullen gerooid worden. Er worden 14 nieuwe bomen aangeplant van het type Zuilesdoorn (Acer pseudoplatanus 'Erectum') en Iep (Ulmus 'New Horizon'). Een verkeerseiland ter hoogte van de Pijlstraat zorgt voor een veiligere oversteekplaats voor schoolkinderen.

2. Violierstraat

Net als de Vondelstraat krijgt de Violierstraat enkelrichtingsfietspaden aan beide zijdes, en vormt ze zo een verbinding tussen de Italiëlei en de Van Maerlantstraat. 4 nieuwe boomhazelaars (Corylus colurna 'VDB Obelisk') zorgen in de toekomst voor vergroening en verkoeling in de straat. De parkeervakken worden uitgevoerd in kassei met waterdoorlatende voeg.

3. Van Maerlantstraat

In eerste instantie wordt de riolering vernieuwd. Daarop volgt de vernieuwing van de bestrating. Ook in de Van Maerlantstraat worden langs beide straatkanten enkelrichtingsfietspaden aangelegd. Om deze te realiseren kunnen niet alle bomen behouden blijven. In totaal verdwijnen er 31 platanen. 12 platanen blijven behouden. In de nieuwe aanleg worden 8 Zuilesdoorns (Acer pseudoplatanus 'Erectum') en 8 Iepen (Ulmus 'New Horizon') aangeplant. Op het kruispunt met de Olijftak komen 4 nieuwe Japanse Schijniepen (Zelkova serrata ‘Village Green’).

4. Vondelstraat

Destrating wordt volledig van gevel tot gevel vervangen. In de Vondelstraat komen enkelrichtingsfietspaden langs beide zijden, een integraal toegankelijke bushalte en 2 boomhazelaars (Corylus colurna 'VDB Obelisk'). De fietspaden sluiten aan op het fietspadennetwerk van de Italiëlei en maken de verbinding naar de nieuwe fietspaden op de as Osystraat - Van de Wervestraat. De gescheiden busstrook en parkeerplaatsen verdwijnen.

5. Sint-Jansplein

Na de zuidelijke fase werkt Besix Infra richting het noorden, naar Park Spoor Noord toe. Door het wegvallen van het meeste busverkeer richting het noorden, ontstaat de mogelijkheid om de rij bushokjes op het Sint-Jansplein te verwijderen en een open zicht op het plein te creëren. De bomen worden uitgebreid met 1 Japanse Schijniep (Zelkova serrata 'Village Green') aan de kant van het plein en 5 smalbladige Essen (Fraxinus angustifolia 'Raywood') aan de huizenkant. Tussen het fietspad en de pleinzijde komen nieuwe bomen: 4 Amerikaanse tulpenbomen (Liriodendron tulipifera) en 3 Noorse esdoorns (Acer platanoides), in een open plantvak. Verkeerseilanden op het kruispunt met de Houwerstraat vergroten de verkeersveiligheid voor overstekende voetgangers.

6 Van de Wervestraat

In de laatste fase van de heraanleg legt Besix Infra ook een gescheiden riolering aan in de Van de Wervestraat. De aanleg van enkelrichtingsfietspaden in beide richtingen vormt het sluitstuk van een wandel- en fietsverbinding tussen de Kielsevest en Park Spoor Noord. 23 platanen (Platanus hispanica), Rode Esdoorns (Acer freemanii 'Jeffersred'), Zuilhaagbeuken (Carpinus betulus 'Frans Fontaine') en 1 Noorse Esdoorn (Acer platanoides 'Columnare') blijven behouden. 25 platanen en 1 Noorse Esdoorn (Acer platanoides 'Columnare') worden gerooid. In de Van de Wervestraat en de kruispunten met de zijstraten komen 41 nieuwe bomen bij. Die zijn van het type Els (Alnus x spaethii), Winterlinde (Tilia cordata 'Greenspire'), Japanse Schijniep (Zelkova serrata 'Village Green') en Haagbeuk (Carpinus betulus 'Frans Fontaine').