WILRIJK | ’s Avonds, op 1 april 1943, vindt een zware ontploffing plaats op de spoorweg Hoboken-Wilrijk. Het is de weerstand die in actie treedt, en dergelijke sabotagedaden nog zal herhalen. Dat brengt ons bij één van de donkerste bladzijden van de oorlog. Enerzijds heb je de vaderlandslievende verenigingen, verzetsorganisaties, en verzetsstrijders, in de volksmond algemeen als witten bestempeld (ze dragen een witte armband bij de bevrijding). Dit in tegenstelling tot die andere groep, collaborateurs, die samenwerken met de bezetter. Er was politieke collaboratie (o.a. het VNV, Rexisten), en er was militaire collaboratie (o.a. de Vlaamse Oostfronters). Algemeen werden collaborateurs zwarten genoemd (sommige groepen droegen een zwart uniform).

Wie waren die verzetsmensen, destijds als helden vereerd? Sommigen kennen we als gesneuvelde na een bezoek aan de begraafplaats Steytelinck, of door hun vermelding als straatnaam, op voorwaarde dat het straatnaambord voorzien werd van een verklarende tekst. De meerderheid kreeg evenwel nooit een straatnaam. Een collectieve vergetelheid kwam ervoor in de plaats, met uitzondering van de jaarlijkse 11 november vieringen.

Welke motivatie er speelde om toe te treden bij het Verzet is al eerder toegelicht. Vele verzetsstrijders waren lid van meerdere groepen, wat een zeker risico's inhield. Er bestond verder zeer weinig samenwerking tussen die groepen. Er was zelfs rivaliteit en onderling wantrouwen. In tegenstelling tot b.v. Frankrijk was er in België geen overkoepelend bestuur.

WILRIJKENAARS IN HET VERZET | Het verhaal van de Wilrijkse verzetslui is geen opbeurend gegeven. Het speelde zich af in zowat iedere gemeente. Wij beperken ons tot diegenen die van het Wilrijkse college een straatnaam kregen. Er waren simpelweg niet genoeg straten beschikbaar. Dit doet allerminst afbreuk aan de verdiensten van de andere verzetsstrijders, die het evengoed bekochten met hun leven.

Frans Gailly (straat in de wijk Valaar). Frans Gailly was gemeentebediende in Wilrijk. Bij de mobilisatie van het Belgisch leger op 26 augustus 1939 komt hij in dienst als sergeant bij het 15^de linieregiment. Na de capitulatie van het Belgisch leger op 28 mei 1940 wordt hij samen met duizenden lotsgenoten krijgsgevangen genomen. Bij de scheepsramp nabij Willemstad, op 30 mei 1940, is hij vermoedelijk omgekomen. Frans Gailly is geen verzetsstrijder. Als tewerkgestelde bij de gemeente Wilrijk kreeg hij een straatnaam.

Toelichting: Na de capitulatie van het Belgisch leger worden tienduizenden krijgsgevangenen weggebracht, velen op mars gezet richting Nederland om daar op boten geplaatst te worden richting Duitsland. Het waren grote schepen, zgn. rijnaken, propvol met voornamelijk Belgische krijgsgevangenen. De voorbijvarende schepen op het Hollands Diep trokken de aandacht van inwoners van Willemstad. Op 30 mei 1940 vaart één van deze schepen, de ‘Rhenus 127’, als tweede in het konvooi. Aan boord bevinden zich zo’n 200 Belgische krijgsgevangenen. Rond 19.20 uur vaart het schip op één van de vele magnetische mijnen die de Duitsers daar hadden gedropt! Het opengereten schip zonk op korte tijd. Velen waren onmiddellijk dood, anderen stierven een vreselijke verdrinkingsdood in het ruim en rond het schip. Langs de hele kustlijn van het Hollands Diep spoelen er dagen later nog lichamen aan. De meesten werden nooit geïdentificeerd.