Het bruine café is een belangrijk stukje erfgoed, maar staat onder druk door veranderende gewoontes en stijgende kosten. In café Den Engel kwamen tien Antwerpse uitbaters samen om te praten over kansen en uitdagingen, het verleden en de toekomst.
Bruine cafés zijn meer dan drinkgelegenheden, het zijn sociale trefplaatsen in de stad. Terwijl het terras van Den Engel op het middaguur al stampvol zit, neemt gastvrouw Talia het woord op de eerste verdieping van het legendarische café. Ze vertelt over hoe haar moeder Linda het café al veertig jaar uitbaat. Zelf is ze na een carrière in een totaal andere sector nu ook in de zaak gestapt. “Ik vind het fantastisch”, zegt ze. “Uiteraard zitten we hier op een geweldige locatie, met een mix van locals en toeristen.”
Stadsgids Erwin nam onlangs café Het Souke in de Hoogstraat over. Terwijl er meer en meer cafés verdwijnen, zette hij de stap om er een te beginnen. “Ik hou van de sfeer van de bruine kroeg en ben ook biersommelier. Ik combineer het café met mijn gidsopdrachten. Ik werk enorm hard, een persoonlijk leven is er momenteel niet bij.”
Sandy van Café Beveren en ‘t Chauffeurke, Julie van Café den Tros en Thalia van Den Engel.
Werner is vrijwillig medewerker van het kleine, maar gezellige De Ware Jacob op de Vlasmarkt, dat al bestaat sinds 1977. Hij is gepokt en gemazeld in de bierwereld en samen met Guy, de uitbater van het café, hoopt hij nog lang te kunnen doorgaan. “De definitie van een bruin café? Als een koppel binnenkomt en naast elkaar gaat zitten in plaats van tegenover elkaar. Dan weet je dat je in een bruin café zit. De wintermaanden draaien altijd goed bij ons, in de zomer is het moeilijker omdat we geen terras hebben.”
“Een authentiek interieur hoort ook bij een bruine kroeg”, zegt Alain van In Den Boer van Tienen. Hij heeft recht van spreken want dat café bestaat over 5 jaar 200 jaar, steeds met dezelfde naam. “Ook ik zit op een fantastische locatie: het Mechelseplein, waar mensen graag terrasjes komen doen. Ik ben blij dat de studenten opnieuw hun weg naar het café hebben gevonden, want de vorige generatie ging rechtstreeks van hun kot naar de clubs.”
"Voor mij is de definitie van een bruin cafe dat je alle dagen van de week geopend bent."
De uitbaters merken dat vaste stamgasten stilaan verdwijnen en jongere generaties andere verwachtingen hebben. “Een echt bruin café heeft zijn vaste klanten aan de toog”, vertelt Sandy, uitbater van Café Beveren en ‘t Chauffeurke. “Maar de oude garde is stilaan aan het verdwijnen. Dat maakt het moeilijk om lange openingsuren te behouden.”
Tim van Bar Bakeliet in Borgerhout houdt zijn café tijdens de dag bewust open, ook al staart hij tijdens die momenten vaak naar het plafond. “Ik vind het belangrijk om mensen ook overdag iets te kunnen aanbieden: een pintje, een koffie, een croque. Een café is ook een sociaal gebeuren, je moet het ook voor de buurt doen.”
Rafaël van Café Poppemieke in de Slachthuiswijk beaamt dat: “We zijn een heel sociaal café, waar zowel havenarbeiders als mannen in kostuum komen. We geven eten aan democratische prijzen en dan zien we dat mensen die het wat minder hebben komen eten. Door eten toe te voegen aan de menukaart, blijven we rendabel. Voor mij is een bruin café een café dat alle dagen open is, goed weer of slecht weer. Voor mijn klanten is dat heel belangrijk.”
Rafaël van Café Poppemieke, Sandy van Café Beveren en ‘t Chauffeurke, Talia van café Den Engel en Tim van Bar Bakeliet.
Julie van Café den Tros op het Eilandje voelt zich hier als een vis in het water. “Ik ben op mijn zestiende beginnen werken bij Linda van Den Engel. Den Tros is misschien geen échte bruine kroeg, we zijn iets hipper. Wat voor mij kenmerkend is voor een bruin café is de prijs van een gewone pint, bij ons is dat 3 euro. Ga maar eens een pint drinken op de Grote Markt van Brussel of Brugge: daar betaal je een veelvoud.”
Maar worden er nog gewone pinten gedronken? De smaak van de klant verandert en het is geen toeval dat er veel koffiezaken zijn bijgekomen de laatste jaren. “Wij hebben ook moeten investeren in een koffiemachine”, zegt Talia. “Met een typische filter kan je niet meer afkomen. En havermelk moet je tegenwoordig ook in huis hebben”
Daarnaast stijgen de kosten en is het lastig om dat door te rekenen. “Toeristen zijn vaak verbaasd over onze lage prijzen, maar vaste klanten zijn allergisch voor prijsstijgingen,” zegt Talia . Ook de verschuiving in consumptiegewoontes speelt een grote rol. Alain: “Mensen drinken minder en minder alcohol. Ook al worden alcoholvrije bieren steeds populairder, het is toch een ander gegeven. Drinken is op weg om het nieuwe roken te worden. En dat is een probleem voor ons.”
Tim van Bar Bakeliet en Ben van Kroegtijgers.
Ben is de vreemde eend in het gezelschap. Alhoewel vreemd… hij is de broer van Tim van Bar Bakeliet en komt uit een echte horecafamilie. “Ik heb altijd in de evenementenwereld gewerkt. Maar telkens ik de krant opensloeg en las over sluitende cafés bloedde mijn hart. Daarom heb ik beslist om Kroegtijgers op te richten: een platform om het caféleven in Vlaanderen en Brussel te promoten.” Hij zit nog in de opstartfase en is momenteel in gesprek met de grote Belgische brouwerijen om een samenwerking op te starten.
Bart van De Pelikaan: “Je hebt iets nodig om mensen in je café te houden. Wij organiseren activiteiten zoals een mosselfeest, minigolf, verloren maandag… Zeker tijdens de wintermaanden moeten we de mensen naar ons café lokken. Tijdens de zomer profiteren we dan weer van het toerisme.”
“Ik organiseer vaak optredens,” vertelt Tim. “Dat trekt veel volk aan. Weet je wat ook helpt? Jonge tappers hebben, zij brengen hun vriendengroep mee.”
Ben van Kroegtijgers en Bart van De Pelikaan.
Ben vindt dat iedereen inspanningen moet leveren om de cafécultuur levend te houden. “Die couleur local, die gezelligheid… waar kan je nog een babbeltje doen met een local? In een bruin café kan je als toerist de ziel van de stad leren kennen. Dat moeten we in stand houden én promoten.”
Erwin: “Nochthans bestaat er veel opstartbegeleiding: bij de banken, er zijn boekhouders, ook de stad kan helpen. Maar je moet natuurlijk wel zelf het initatief nemen. En durven.”
“Je moet innovatief zijn”, zegt Talia. “In het weekend verandert ons café in een semi-discotheek met DJ en toeristen die de polonaise dansen. Dat is niet per sé wat ik wil, maar we moeten het doen om aan een goede opbrengst te geraken. De kunst is om een evenwicht te vinden tussen je authentieke concept en financieel overleven.”
Ben vult aan: “Wat ik wil doen met Kroegtijgers is cafés meer met elkaar in contact brengen en laten samenwerken. De klant die Den Engel ontdekt, moet ook zin krijgen om naar Het Souke te gaan en omgekeerd. Misschien kunnen we een kwaliteitslabel in het leven roepen? We zijn in ieder geval van plan om het caféplan nieuw leven in te blazen, waarop geïnteresseerden een overzicht krijgen van alle cafés van de stad.”
Alain van In Den Boer van Tienen , Sandy van Café Beveren en ‘t Chauffeurke, Erwin van Het Souke, Werner van De Ware Jacob, Madeleine van stad Antwerpen en Bart van De Pelikaan.
Julie: “Het is leuk om jullie vandaag te leren kennen. Blij dat we die kans gekregen hebben van de stad.”
De uitbaters opperen het idee van een Nacht van de Horeca, waar bijvoorbeeld het beste bruine café van het jaar kan verkozen worden. "Zo kan de stad haar café-uitbaters bedanken en hen in de kijker zetten," stelt Ben voor.
De toekomst van het bruine café ligt in samenwerking en innovatie. Uitbaters zoeken manieren om hun café aantrekkelijk te houden voor een breed publiek, terwijl ze hun authenticiteit bewaren. Stad Antwerpen wil in gesprek blijven gaan met de uitbaters om dit uniek stukje erfgoed levend te houden, en nog meer te promoten in binnen-en buitenland.
Als ondernemer sta je er niet alleen voor. De stad biedt heel wat initiatieven om je te ondersteunen:
Werner van De Ware Jacob , Alain van In Den Boer van Tienen, Tim van Bar Bakeliet, Christophe van stad Antwerpen en Erwin van Het Souke.
Wil je op de hoogte blijven van het reilen en zeilen van de Antwerpse horeca, schrijf je in voor deze nieuwsbrief:
