Stapsgewijze afbouw verkeerslichten in stad Antwerpen

Op verschillende plaatsen in de stad Antwerpen worden verkeerslichten tijdens een testperiode uitgeschakeld en op termijn misschien definitief weggenomen. Waarom, waar en hoe dat gebeurt, leest u hier. U kan de stad ook laten weten hoe u die verandering zelf ervaart. 

Waarom verkeerslichten verwijderen?

De stad stelt de noodzaak van verkeerslichten niet ter discussie, maar wil wel nagaan of bepaalde verkeerslichten nog (voldoende) efficiënt functioneren en of ze in de huidige verkeerssituatie nog nodig zijn. De verkeerssituatie op een bepaald kruispunt kan in de loop van de tijd immers wijzigen, waardoor een verkeerslicht op die plaats nu niet meer nuttig is.

Overbodige verkeerslichten kunnen leiden tot irritatie bij weggebruikers. Als zij dan het rode licht negeren, kunnen onveilige verkeerssituaties ontstaan. De stad mikt op een vlotte(re) doorstroming voor alle verkeersdeelnemers. Bovendien wil de stad haar woongebieden uitbouwen tot grote zones 30 waar de leef- en woonkwaliteit primeert, terwijl men van wegen met verkeerslichten denkt dat ze vooral bedoeld zijn voor doorgaand verkeer.

Tot slot moeten heel wat verkeerslichten in de stad aangepast of vervangen worden om ze te kunnen aansluiten op de nieuwe, toekomstige centrale verkeerscomputer. Dit is dus een goed moment om te onderzoeken of ze nog nodig zijn.

Hoe bepaalt de stad of verkeerslichten weg kunnen?

De stad screent de huidige verkeerssituatie en de inrichting van het kruispunt of oversteekplaats  op een aantal criteria en randvoorwaarden. Ze gaat bijvoorbeeld na of de zichtbaarheid van en naar het kruispunt of oversteekplaats in orde is, of het kruispunt voldoende overzichtelijk is en of het kruispunt de huidige verkeersstromen ook zonder verkeerslichten vlot zou aankunnen. Als dat het geval is, volgt een testperiode.

De stad zet de verkeerslichten eerst een periode op oranjegeel knipperlicht en zet ze pas daarna helemaal uit. Het bovenste gedeelte - de 'kast' met de lichten - kan daarbij tijdelijk weggehaald worden, terwijl de palen nog blijven staan. Verkeers(veiligheids)deskundigen van de stad volgen de situatie nauw op en sturen waar nodig bij. Op het einde van deze testperiode beslist de stad dan óf en onder welke voorwaarden de verkeerslichten al of niet definitief uit of weg kunnen. De stad maakt deze evaluatie niet alleen, maar rekent ook op u en andere passanten om de nieuwe verkeerssituatie te evalueren.

Worden kruispunten niet (opnieuw) minder veilig als de verkeerslichten verdwijnen?

Dat is uiteraard niet de bedoeling. De verkeersveiligheid van een kruispunt of oversteekplaats is en blijft het allerbelangrijkste. Daarom gaat de stad omzichtig en niet overhaast te werk. Aan elke wijziging van een verkeerssituatie zijn immers risico’s verbonden. Het is dus belangrijk om die zo goed mogelijk in te schatten en maatregelen te nemen om die risico’s zo klein mogelijk te houden. Verkeerslichten gaan pas definitief weg als na een proefperiode blijkt dat de verkeersveiligheid in orde blijft.

Worden er, afhankelijk van de locatie van het kruispunt, specifieke veiligheidsmaatregelen genomen?

Per kruispunt bestudeert de stad inderdaad of er specifieke verkeersmaatregelen op maat nodig of wenselijk zijn. Het gaat dan vooral over maatregelen die de zichtbaarheid naar en op het kruispunt of oversteekplaats moeten verbeteren, de complexiteit doen afnemen, de snelheid van het autoverkeer terugdringen en/of de oversteeklengte voor voetgangers (en fietsers) inkorten. Waar nodig past de stad ook de signalisatie aan.

In eerste instantie realiseert de stad deze ingrepen met goedkope en snelle middelen. Op termijn kunnen de maatregelen in een duurzame heraanleg overgenomen worden.

Komen alle verkeerslichten / kruispunten in aanmerking?

Neen, enkel verkeerslichtengeregelde kruispunten en oversteekplaatsen die:

  • onder de bevoegdheid van de stad vallen,
  • voldoen aan een aantal criteria met betrekking tot verkeersveiligheid, verkeersbelasting en oversteekbaarheid,
  • gedurende een bepaalde testperiode zijn uitgeschakeld geweest en waarvan goede resultaten op vlak van verkeersveiligheid en verkeersafwikkeling werden opgetekend.

Welke kruispunten zijn reeds onderzocht?

Momenteel zijn volgende stadskruispunten en oversteekplaatsen onderzocht:

  • Ankerrui - Oudeleeuwenrui – Hessenplein;
  • Brouwersvliet - Oudeleeuwenrui – Falconplein;
  • St.-Katelijnvest - Lange en Korte Nieuwstraat;
  • St.-Katelijnevest – Kipdorp;
  • Paleisstraat - Bresstraat - Boudewijnsstraat - Sint-Laureisstraat;
  • Geefsstraat – Schoenmarkt;
  • Vlaamsekaai – Kloosterstraat - Scheldestraat - Graaf van Egmontstraat;
  • Minderbroedersrui - Lange Koepoortstraat - Klapdorp - Sint-Paulusstraat – Huikstraat;
  • Huidevettersstraat - Schuttershofstraat – Komedieplaats;
  • Dambruggestraat – Oranjestraat;
  • Heidestraat - Walstraat – Oudestraat;
  • Jan Van Gentstraat (t.h.v. vroegere Zillion);
  • Driehoekstraat - Geestenspoor;
  • Oudaan (voetgangersoversteek);
  • Balansstraat – Broederminstraat;
  • Markgravelei (voetgangersoversteek);
  • Lange Lobroekstraat (voetgangersoversteek);
  • Pothoekstraat – Onderwijsstraat (voetgangersoversteek)

De eerste vier kruispunten zijn na onderzoek niet weerhouden en komen dus niet in aanmerking voor de uitschakeling van de verkeerslichten.

Wanneer gaat de testfase van start?

Voor een eerste reeks van zeven kruispunten en oversteekplaatsen ging de testfase van start op 30 maart 2015. De testperiode werd in augustus geëvalueerd. Momenteel loopt de testfase nog  op volgende locaties: 

  • kruispunt Paleisstraat - Bresstraat
  • kruispunt Dambruggestraat - Oranjestraat
  • kruispunt Balansstraat - Broederminstraat *

Op dinsdag 15 september 2015 start de testfase ter hoogte van de oversteekplaats Pothoekstraat - Onderwijsstraat.

We weten ook graag hoe u de veranderde verkeerssituatie op deze locaties ervaart. Ga naar www.stadindialoog.be/verkeerslichten en vul daar het evaluatieformulier is. U heeft daarvoor tijd tot 20 oktober 2015.

Hoe lang duurt de testfase?

De totale doorlooptijd van de uitschakelprocedure is in principe minimaal zes maanden. Afhankelijk van de resultaten van de evaluatie en de timing van de uitvoering van noodzakelijke infrastructurele aanpassingen, kan het nodig zijn om de doorlooptijd te verlengen.

Op welke plaatsen werden de verkeerslichten al weggenomen?

Op volgende locaties liet de stad, na een testperiode en positieve eindevaluatie, de lichten definitief verwijderen:

  • oversteekplaats Oudaan
  • oversteekplaats Markgravelei
  • oversteekplaats Lange Lobroekstraat
  • kruispunt Schoenmarkt-Geefsstraat

Op basis van welke criteria komt een verkeerslicht niet in aanmerking om definitief 'geschrapt' te worden?

  1. als de verkeersveiligheid op het kruispunt in het gedrang komt (en er geen maatregelen mogelijk of haalbaar zijn om de verkeersveiligheid zonder verkeerslichten te garanderen);
  2. als het kruispunt de verkeersstromen niet op een aanvaardbaar niveau kan afwikkelen zonder verkeerslichten (en er geen maatregelen mogelijk of haalbaar zijn om deze verkeersstromen af te bouwen);
  3. als de impact van overstekende voetgangers (en fietsers) op de wachttijden voor het overige verkeer te groot blijkt (en er geen maatregelen mogelijk of haalbaar zijn om deze wachttijden af te bouwen);
  4. als noodzakelijke infrastructurele aanpassingen aan het kruispunt niet (kunnen) worden uitgevoerd.

Kunnen sommige verkeerslichten tijdens dal/nachturen op oranje knipperlicht gezet worden?

Mogelijk, maar dat is op dit ogenblik niet de opzet van het onderzoek.

Wie heeft er voorrang op de kruispunten waar de verkeerslichten op knipperlicht staan of uitgeschakeld zijn?

Als u als voetganger het kruispunt wil oversteken, dan bent u verplicht om het zebrapad te gebruiken. U heeft dan voorrang ten opzichte van het overige verkeer. Hou natuurlijk wel altijd rekening met het aankomende verkeer. Maak oogcontact met de bestuurder - ook fietsers - of geef een teken, zodat hij of zij u zeker gezien heeft en weet dat u wil oversteken.

Als fietser of automobilist mag u het knipperend of uitgeschakeld verkeerslicht (voorzichtig) voorbij rijden. U moet wel voorrang verlenen aan voetgangers die het kruispunt of de rijbaan oversteken of aanstalten maken om over te steken. Op het kruispunt moet u bovendien rekening houden met de borden die de voorrang regelen en met de voorrangsregels. In de meeste gevallen geldt de voorrang-van-rechts.

Tijdens de testperiode is de "lichtbak" op de verkeerspalen al weggenomen. Heeft het dan nog wel zin om het evaluatieformulier in te vullen?

Jazeker. Het bovenste gedeelte van het verkeerslicht is op sommige plaatsen weggehaald opdat voorbijgangers/weggebruikers niet zouden denken dat het licht gewoon defect is als het gedoofd wordt. Als na de testperiode blijkt dat het beter is de verkeerslichten te behouden, worden de "lichtkasten" terug op de palen geplaatst en aangesloten. 

Tussentijdse aanpassingen

De verkeerslichten op het kruispunt Oranjestraat - Dambruggestraat staan op knipperlicht. Er worden nu ook tijdelijk kunststofdrempels (zogenaamde "rijbaankussens") geplaatst op het kruispunt. Bij een positieve eindevaluatie zou dit kruispunt bijvoorbeeld een verkeersplateau kunnen krijgen.

* Uit de eerste vaststellingen blijkt dat op het kruispunt Balansstraat - Broederminstraat de voorrang van rechts onvoldoende wordt nageleefd. Daarom werden de verkeerslichten uit voorzorg opnieuw in werking gesteld. Er wordt nu bekeken of de proef veilig verder gezet kan worden mits bijkomende maatregelen.