Welkom!

Antwerpen.be maakt gebruik van cookies. Aan de hand van die cookies verzamelt en analyseert Antwerpen.be informatie over uw bezoek. Genieten van een optimale A-ervaring? Bevestig met alle cookies toestaan. Stel voorkeuren in en bepaal welke informatie u met Antwerpen deelt. Houd er rekening mee dat bepaalde media enkel beschikbaar zijn indien u de cookies ervan aanvaardt. Antwerpen.be bewaart cookievoorkeuren. U kan ze aanpassen via cookies beheren. Meer weten? Raadpleeg onze Cookieverklaring. Antwerpen.be waardeert uw vertrouwen en wenst u een verrijkende surfervaring toe!

district Wilrijk
Kring voor heemkunde v.z.w. Wilrica

Grenscorrecties: over parken en een tram

Wilrijk verliest terrein

Het Nachtegalenpark, bestaande uit de deelparken Den Brandt, Middelheim en Vogelenzang, vormt vandaag de belangrijkste groenzone in de zuidrand van Antwerpen. Tot in de vroege twintigste eeuw behoorde die zone echter tot het grondgebied van Wilrijk. Het was toen nog geen openbaar park, maar een geheel van private kasteeldomeinen.


Tussen Wilrijk en Antwerpen lag vroeger een militair oefenterrein, het Wilrijks Plein, dat eigendom was van de staat. Het was aangelegd in de negentiende eeuw, als onderdeel van de militaire strategie om Antwerpen om te vormen tot Nationaal Reduit. Maar in 1905 was de staat bereid om het oefenterrein kosteloos aan Antwerpen over te dragen, op voorwaarde dat er in die buurt een groot park zou komen. Zo kwam het dat de stad haar oog liet vallen op de groene Wilrijkse kasteeldomeinen, pal naast het Wilrijks Plein. Antwerpen kocht 48 hectare van kasteel Den Brandt en 54 hectare van kasteel Middelheim.

De stad was nu eigenaar van een aanzienlijk domein op Wilrijks grondgebied en zo kwam de vraag naar een grenscorrectie haast automatisch op tafel. De Wilrijkse gemeenteraad stemde in 1911 in met de gebiedsafstand en een wet uit 1912 legde de gebiedsafstand officieel vast. Wilrijk was plots 118 hectare kleiner geworden. De stad voorzag een compensatiebedrag van 120.000 Belgische frank én de belofte om de toenmalige tramlijn 5 door te trekken tot het centrum van Wilrijk. 

Kring voor heemkunde v.z.w. Wilrica
Ook tram 17 draaide aan het Frans Nagelsplein

Een tram in Wilrijk

Tramlijn 5 was sinds 1903 in gebruik. De elektrische tram reed tussen het centrum van Antwerpen en de grens met Wilrijk, waar hij draaide aan de Dikke Mee. De Wilrijkenaars hoopten dat de tramlijn doorgetrokken kon worden tot in het centrum van het dorp en hun vraag werd meegenomen in de onderhandelingen over de grenscorrecties. En zo gebeurde: in 1912 werd de tramlijn verlengd van de Dikke Mee tot de Heistraat. Vanaf 1938 draaide de tram aan het Frans Nagelsplein, dat toen nog August Van Daelplaats heette.

 
Lijn 5 werd zo een van de langste tramlijnen van Antwerpen. De tramlijn kon niet tot aan de Bist worden doorgetrokken omdat er toen nog een spoorlijn ‘in de weg’ lag. In de jaren vijftig liep het reizigersaantal op tram 5 terug. Bussen en auto’s pasten beter bij de moderne tijd en tram 5 werd afgeschaft. In 1956 reed tram 5 haar laatste rit. De tram verdween uit het straatbeeld maar wie goed kijkt, ziet vandaag nog steeds de haken van de hoogspanningslijnen aan de gevels op de hoek van de Jozef Kenneslei en de Heistraat.

 

Verwante info: