Welstandscommissie

De welstandscommissie is een externe commissie die advies uitbrengt aan het college van burgemeester en schepenen over de ruimtelijke kwaliteit van bouwprojecten in het kader van de aanvraag van een omgevingsvergunning. 

Open gesprek

Op de tweewekelijkse vergaderingen van de welstandscommissie geven ontwerpers een toelichting over hun bouwplannen. De opdrachtgever van het bouwproject is hierop eveneens mee uitgenodigd. Tijdens deze toelichting is voldoende ruimte voor vraag en antwoord zodat de welstandscommissie via een open gesprek een onderbouwd advies op het (voor)ontwerp kan formuleren.

De welstandscommissie biedt hierdoor een geschikt forum om dit gesprek op een professionele, neutrale en integere wijze te voeren.

Samenstelling

De welstandscommissie bestaat uit een team van 4 onafhankelijke deskundigen met de stadsbouwmeester als voorzitter. De leden worden aangesteld door het college van burgemeester en schepenen voor een periode van 5 jaar.

Bij de samenstelling van de welstandscommissie wordt rekening gehouden met een ruime professionele ervaring op verschillende domeinen, nl. architectuur, stedenbouw, monumentenzorg en duurzaamheid. Voldoende kennis over de Antwerpse stadsontwikkeling en stedenbouwkundige context is hierbij essentieel. 

De huidige leden zijn:

  • Christian Rapp, voorzitter en stadsbouwmeester
  • Haike Apelt, architect (Hama architecten) en docent (TU Eindhoven)
  • Koen Drossaert, architect (HUB architecten)
  • Koen Van Bockstal, architect (BULK architecten) en docent (UAntwerpen)
  • Yvette Verlinden, architect (architectenbureau Praet-Verlinden) en docent (AP Hogeschool)

In functie van een stadsbrede werking en afstemming met de hogere overheid zijn de volgende diensten waarnemend en op afroep aanwezig:

  • Dienst vergunningen: architecten en Gemeentelijke Omgevingsambtenaren (GOA's)
  • Afdeling Onroerend Erfgoed stad Antwerpen
  • Ruimte Vlaanderen - Departement Omgeving
  • Onroerend Erfgoed Vlaanderen 

Heldere criteria

Enkel projecten die voldoen aan één van onderstaande criteria komen voor agendering op de welstandscommissie in aanmerking. Dit gebeurt via de stedelijke dienst vergunningen in overleg met het atelier stadsbouwmeester.

Een afstemming vroeg in het ontwerpproces, wat betreft volume en inplanting van zowel bouwprojecten als masterplannen, wordt essentieel bevonden in het vergunningentraject.

Daarom is het (tussentijds) agenderen van volumestudies en ontwerpconcepten bij bepaalde projecten zeker aangewezen.

CRITERIA

Omvang en context

  • > 2500m² BVO;
  • > 25 woningen;
  • gevelbreedte of bouwvolume of bouwhoogte x 3 ten opzichte van het referentiebeeld van de omgeving;
  • verschil inzake harmonie (zie Bouwcode: artikel 6)  ten opzichte van het referentiebeeld van de omgeving;
  • verschil ten opzichte van bestaande kaders inzake beeldkwaliteit (vb. BKP, RUP);
  • verschil in stedenbouwkundige typomorfologie ten opzichte van het referentiebeeld van de omgeving (bijvoorbeeld inbreiding)

Locatie

  • met ruimtelijke weerslag op beschermde monumenten of stadsgezichten

Voorbeeldrol

  • projecten waarvan de stad opdrachtgever, bouwheer, eindgebruiker is, of projecten die voor hun financiering afhankelijk zijn van het college, of publieke opdrachtgevers die nauw aansluiten bij de stad

Burgerlijke bouwkunde of infrastructuurprojecten

  • vb. (fiets)bruggen, utilitaire gebouwen, etc.

Stedenbouwkundige aftoetsing in een vroeg stadium wat betreft volume en inplanting 

  • zowel voor bouwprojecten als voor masterplannen

Afwijkingen

Architect of opdrachtgever zijn soms vragende partij om af te wijken van de geldende regelgeving (vb. Bouwcode, BPA, RUP, BKP, …). Dit kan voor sommige projecten zinvol zijn in het kader van ruimtelijke kwaliteit. Op onverwachte plekken of met onverwachte programma’s en door af te wijken van de context, kunnen namelijk belangrijke kwesties opduiken over het beeldbepalend karakter van de architectuur.

De stadsbouwmeester toetst deze projecten in eerste instantie af om ze mogelijks te agenderen op de welstandscommissie, dat hierin het meest aangewezen klankbord vormt.

Het atelier stadsbouwmeester volgt deze vragen op, losstaand van en mogelijks parallel aan het stedenbouwkundige traject.

A- en B-punten

Projecten worden besproken als A- of B-punt. Bij A-punten geeft de ontwerper aan de hand van een digitale presentatie een mondelinge toelichting van het project, gevolgd door een bespreking met de welstandscommissie. B-punten worden zonder toelichting van de ontwerper, maar omkaderd door de dienst vergunningen, kort voorgelegd aan de welstandscommissie. Een snelle terugkoppeling is op deze manier mogelijk bij vb. lopende dossiers, ingediende bouwaanvragen, principevragen of volumestudies.

Advies

De welstandscommissie besluit haar schriftelijk verslag steeds met een advies. Dit kan drie vormen aannemen: ‘gunstig’, ‘gunstig, mits voorwaarden’ of ‘ongunstig’.

Binnen de week wordt dit overgemaakt aan de betrokken partijen en de dienst stedenbouwkundige vergunningen.

Indien gunstig, kan de vergunningsaanvraag voorbereid worden. In de twee overige gevallen is veelal een nieuwe agendering of terugkoppeling met de welstandscommissie vereist.

Het advies wordt samen met de volledige bouwaanvraag overgemaakt aan het college van burgemeester en schepenen, dat een definitieve beslissing over het bouwdossier neemt.

Supervisor

Een lid van de welstandscommissie kan aangesteld worden als begeleider of supervisor bij grote stedenbouwkundige projecten. Dit om vanuit een overkoepelende en langetermijnvisie de architecturale kwaliteit van het project te bewaken. De bouwheer staat zelf in voor de verloning van deze prestatie. Het team stadsbouwmeester volgt de vragen en mogelijkheden tot het aanstellen van een supervisor op.

Meer info

Atelier Stadsbouwmeester
Francis Wellesplein 1, 2018 Antwerpen 
tel. 03 338 98 14
stadsbouwmeester@antwerpen.be

Dit artikel is gedeeld door