Een leefbare stad is een stad waar burgers en bezoekers zich veilig en vlot kunnen verplaatsen. Daarom werkt de stad sinds 2018 aan het koppelen van de kruispunten in eigen beheer aan de verkeerscomputer 'VLCC' (VerkeersLichtenCoördinatieCentrale). Dit resulteert in een sterke daling van het aantal conflicten tussen verkeersdeelnemers, en een vlottere doorstroming.
Op alle aangesloten kruispunten zijn meerdere verschillende lichtenregelingen en wachttijden mogelijk. Die worden vanop afstand gemonitord en geprogrammeerd. De detectie van alle aanwezige weggebruikers bepaalt telkens welke lichtenregeling op dat moment van toepassing is, en welk vervoermiddel prioriteit krijgt. Deze manier van werken blijkt voor een vlottere doorstroming van het verkeer te zorgen. Dat is met name zo voor het openbaar vervoer.
Alle kruispunten die worden aangesloten op de VLCC wil de stad bij voorkeur ook volledig conflictvrij maken. Conflictvrij betekent dat alle verkeersdeelnemers apart groen krijgen. Als de impact op de doorstroming hierdoor te groot wordt, wordt een uitzondering gemaakt. Op die kruispunten die niet volledig conflictvrij kunnen worden gemaakt, wordt het conflict telkens aangegeven via een knipperlicht.
Vergeleken met de oude situatie is er bij de kruispunten die verbonden zijn met de VLCC een afname van 57% van het totale aantal mogelijke conflicten, en een daling van 59% in mogelijke conflicten tussen gemotoriseerd verkeer en voetgangers of fietsers.
Bij de opmaak van nieuwe lichtenregelingen wordt gekeken of fietsers uit verschillende richtingen tegelijk groen kunnen krijgen. 'Vierkant groen' betekent dat alle fietsers tegelijk groen krijgen, terwijl gemotoriseerd verkeer moet wachten. Hierop zijn verschillende variaties mogelijk zoals een L-beweging of fietsoversteken die afhankelijk van de detectie van bepaalde weggebruikers al dan niet tegelijk groen hebben met andere fietsoversteken.
Door 'vierkant groen' kunnen de wachttijden voor fietsers worden ingekort en kunnen conflicten met gemotoriseerd verkeer worden vermeden. De lichtenregeling zorgt dus voor een vlottere en veiligere doorstroming voor fietsers. Dit geldt ook voor voetgangers die mee groen krijgen met de fietsers.
Een aandachtspunt voor deze regeling is dat het tegelijk groen geven van elkaar kruisende fietsers tegen het verwachtingspatroon ingaat. Let daarom goed op als je oversteekt, wees hoffelijk naar elkaar en matig je snelheid om met iedereen rekening te houden. Om fietsers en voetgangers attent te maken van een nieuwe lichtenregeling, worden tijdelijk borden opgehangen. Daarnaast wordt 'vierkant groen' enkel uitgerold op kruispunten met voldoende zichtbaarheid en wordt de situatie steeds geëvalueerd.
Om flexibel te kunnen werken, moeten de dynamische lichten weten wanneer weggebruikers zich aandienen op het kruispunt. Zo kunnen groentijden worden aangevraagd, verlengd of overgeslagen. Afhankelijk van de weggebruiker gebeurt de detectie op verschillende manieren.
Voetgangers en fietsers moeten doorgaans groen aanvragen via een drukknop. Op sommige kruispunten wordt gewerkt met automatische detectie via een thermische camera of radar-detector. Dit is echter niet op elk kruispunt mogelijk omdat fietsers of voetgangers vaak van verschillende richtingen kunnen toekomen of aan een verkeerslicht kunnen afslaan in plaats van oversteken. Automatische detectie zou in deze gevallen dan onnodig voor rood zorgen bij andere weggebruikers.
Voor gemotoriseerd verkeer detecteren lussen in het wegdek of er meer of minder groentijd nodig is. De detectie van gemotoriseerd verkeer kan pas enkele meters voor de stopstreep. Om goed gedetecteerd te worden, moet je dus steeds tot aan de stopstreep rijden en bij groen goed aan te sluiten.
Het openbaar vervoer wordt op een andere manier gedetecteerd. De bussen en trams van De Lijn zijn uitgerust met apparatuur waarmee ze doorgeven dat ze een kruispunt naderen. Zo kan prioriteit gegeven worden aan het openbaar vervoer.
Om wachtende voetgangers en fietsers te informeren over de resterende wachttijd, zijn er op sommige kruispunten aftellichten geïnstalleerd. Dat zijn led-lichtjes die aftellen tot het groen is. Door de dynamische lichtenregeling kan het zijn dat de lichtjes atypisch aftellen. In het begin zullen deze lichten traag aftellen, maar als bijvoorbeeld de groentijd van een bepaalde richting wordt verkort of overgeslagen, zullen de lichten sneller aftellen.
Stad Antwerpen heeft 139 kruispunten op haar grondgebied in eigen beheer. Van 2018 tot augustus 2024 werden daarvan 118 aangesloten op de VLCC. Voor de resterende kruispunten wordt nog onderzocht of de verkeerslichten er kunnen worden verwijderd, ofwel staat er een heraanleg gepland waardoor de aansluiting op de verkeerscomputer later zal plaatsvinden.
De kruispunten aangesloten op de VLCC worden voortdurend gemonitord en geëvalueerd. Verdere optimalisaties zijn mogelijk in de toekomst.
Voor defecte verkeerslichten: contacteer de Blauwe Lijn op 0800 123 12 of deblauwelijn@politie.antwerpen.be
Voor algemene vragen of meldingen: maak online een melding bij de stad Antwerpen
