Tips en tricks voor een gezonder binnenklimaat in de klas
Leerlingen en leerkrachten voelen zich fitter en presteren beter als de lucht op school fris is en als er weinig geluidshinder is. Genoeg redenen om actief te werk te maken van een fris en rustig binnenklimaat op je school. Zeker als je weet dat kinderen en leerkrachten veel meer tijd binnen dan buiten spenderen. Verbeter de luchtkwaliteit in de klas en beperk de geluidsoverlast met deze tips.
Luchtvervuiling in de klas aanpakken bij de bron
In een klaslokaal zijn er heel wat vervuilende bronnen. Met deze tips beperk je hun impact en hou je de klasruimte proper en fris:
- Zorg ervoor dat roosters en andere luchttoevoeren goed proper zijn.
- Kies voor stofvrij schrijfmateriaal op het schoolbord.
- Gebruik geen sterk geurende of agressieve schoonmaakmiddelen zoals chloor of dettol. Deze producten zorgen ook voor luchtverontreiniging.
- Doseer schoonmaakmiddelen zoals aangegeven op de verpakking.
- Verwijder versieringen en werkstukken na een maand.
- Was tijdens de vakanties alle textiel op 60°C om huisstofmijten te doden.
- Zet tijdens het schoonmaken zoveel mogelijk ramen wijd open.
- Gebruik voor gladde vloeren een brede stofbindende wisser. Gebruik een stofzuiger met een HEPA-filter voor boeken en voor textiel op vloeren en stoelen. En een vochtig microvezeldoekje voor tafels, deuren, enz. Het schone oppervlak moet vrijwel droog achterblijven. Dit geldt ook voor het schoolbord.
- Maak geen snelle bewegingen om te poetsen, te vegen of te stofzuigen, maar beweeg rustig om geen stof op te wervelen.
- Integreer het vochtig reinigen van tafels, deur, schoolbord, wasbak, speelgoed in de klasactiviteiten. Let wel op dat een kind met gevoelige luchtwegen een klusje zonder stof krijgt.
Luchtvervuiling verwijderen door ventileren en verluchten
De lucht in een klas met actieve kinderen raakt snel verontreinigd. In de klas zorgen stiften, lijm, verf, meubelen of computers maar ook de ademhaling van leerkracht en leerlingen voor luchtvervuiling.
Daarom moet je het klaslokaal ventileren en verluchten.
Hoe ventileren en verluchten?
In scholen met een ventilatiesysteem is de basisventilatie voorzien. In het hoofdstukje over bouwtechnische maatregelen vind je meer informatie terug over de specificaties hiervan. Indien er meer bronnen zijn of meer luchtverversing nodig is (bijvoorbeeld bij veel activiteit of bij het poetsen), zet je dit systeem in een hogere stand of zet je de ramen open om snel en veel te verversen.
Scholen zonder ventilatiesysteem moeten zelf actief gaan ventileren om de binnenlucht kwaliteit in de klassen te verbeteren. Hierbij kijk je best naar de mogelijkheden die elk klaslokaal heeft, dit zal immers voor elke klas wat anders zijn.
Een aantal tips:
- Zet ramen en roosters, aan een verkeersluwe zijde van het gebouw, op een kierstand.
- Stem de grootte van de kier af op het aantal leerlingen in de klas.
- Zet tijdens de speeltijd alle ramen ongeveer 10 cm open, zeker als er tijdens de klasactiviteiten gewerkt is met lijm of verf.
- Alle ramen een beetje openzetten heeft meer effect dan één raam helemaal omdat je hierdoor wat tocht creëert en dus betere verversing.
- Vermijd indien mogelijk overbevolkte klassen. Zet de grootste groepen in die ruimtes die de beste ventilatiemogelijkheden hebben
- Sommige ruimtes zoals computer- en knutselklassen en sanitaire ruimtes hebben nood aan extra verluchting. Ook wanneer er tijdens de les actievere werkvormen of bewegingsspelletjes plaatsvinden, kan extra verluchten nodig zijn.
- De klassen goed verluchten is een taak voor iedereen. Maak goede afspraken met collega’s en leerlingen om op vaste tijdstippen de ramen even open te zetten. Zo is het duidelijk voor iedereen en voelt het aan als een gewoonte in plaats van een opdracht. Denk erover na om deze afspraken op schoolniveau te maken, zodat ze in elke klas toegepast worden.
Luchtvervuiling binnen verminderen door lokaal de buitenluchtkwaliteit te verbeteren
Luchtverontreiniging wordt niet enkel in de klas geproduceerd. Vervuilde buitenlucht komt de klassen ook binnen via ramen en kieren. Beleidsmaatregelen die de bron van de vervuiling aanpakken zijn uiteraard belangrijk maar werken slechts op de langere termijn.
Als school kan je wel lokale acties inzetten om het verkeer in de buurt van de school te verminderen. Veel verkeer voor de schoolpoort zorgt immers voor slechte luchtkwaliteit buiten, maar ook in de school:
- Stimuleer het gebruik van milieuvriendelijke transportmiddelen.
- Bied fietslessen en fietsparking aan op school.
- Duid veilige fietsroutes aan voor de leerlingen.
- Raad draaiende motoren voor de schoolpoort af.
- Voorzie een schoolstraat om de verkeerschaos voor de schoolpoort tegen te gaan.
Configuratie van gebouwen en bouwtechnische maatregelen
Ingrepen aan het gebouw en de onmiddellijke omgeving kunnen de blootstelling aan een slechte luchtkwaliteit en geluidshinder beperken. Het is belangrijk dat je hiermee al van in de eerste ontwerpfase van de bouw rekening houdt. De voornaamste maatregelen zijn:
- Laat een zo groot mogelijke afstand tussen het gebouw en de belastende verkeersweg. Dit zorgt voor een verminderde blootstelling aan vervuilende stoffen en lawaai. Voorzie de tussenliggende bufferzone van een scherm en/of afschermende vegetatie.
- Zet je gebouw zo dat er een verkeersluwe kant ontstaat. Daar kan ook de speelplaats komen.
- Plaats intensief gebruikte lokalen aan de verkeersluwe kant zodat er minder blootstelling is aan uitlaatstoffen van het verkeer en geluidshinder. Minder intensief gebruikte lokalen zoals de refter, technische lokalen, toiletten teken je langs de straatkant van het gebouw in.
- Binnen stromende buitenlucht of binnenlucht kan je zuiveren met ventilatiesystemen. Er bestaan verschillende types. Bij de installatie van een filtersysteem, hou je best rekening met deze aandachtspunten:
- Voorzie zoveel mogelijk aanzuiging van de lucht langs de verkeersluwe zijden.
- Kies het type filter op basis van de luchtkwaliteit op de plek waar de lucht wordt aangezogen. Aan de straatzijde kies je best voor de beter presterende F9-filter. Aan een verkeersluwe zijde of in een minder belaste omgeving kies je best voor een F7-filter.
- Het gebruik van voorfiltratie door middel van een G-type (grof stoffilter) voor de F-type filters zorgt ervoor dat alle grovere deeltjes al afgevangen zijn vooraleer ze de F-filter bereiken. Dit voorkomt verstopping van de F-type filters, het energieverbruik daalt en de levensduur van de filters verhoogt. G-type filters zijn aanzienlijk goedkoper dan F-type filters.
- De installatie van het ventilatiesysteem en de plaatsing van de filters dient correct en volgens de gebruiksrichtlijnen te gebeuren.
- Vervang de filters regelmatig en zorg voor een correcte plaatsing van de nieuwe filter.
- Gebruik enkel filtersystemen met standaardafmetingen. Zo voorkom je dat het systeem vroegtijdig moet vervangen worden als de afwijkende filters uit productie worden genomen en beperk je de onderhoudskosten.
- Voorzie een basisopleiding in ‘onderhoud van het ventilatiesysteem’ voor een aantal medewerkers van je school wanneer je het schoolgebouw in gebruik neemt. Leer hen hoe een luchtzuiveringssysteem werkt en hoe je 't onderhoudt.
- Bij een ventilatiesysteem is het openen van ramen niet nodig als er enkel basisventilatie nodig is.
- Plant eventueel gevelgroen aan de verkeersdrukke zijde aan om een extra filtering van vooral fijn stof te voorzien. Overleg over de mogelijkheden met monumentenzorg.
- Een geluidwerende of dove gevel langs de verkeersbelaste zijde zorgt voor een goede geluidskwaliteit binnen.
- Kies voor ramen, deuren (zowel de kaders als de beglazing), en poorten die voldoende akoestische isolatie bieden zodat het geluidscomfort binnen zo hoog mogelijk wordt. Raamspecialisten en architecten hebben hier de nodige kennis en expertise voor in huis. Deze isolatie kan ook de gewenste energetische winst geven, maar, let op, niet alle energetische isolatie is ook de optimale akoestische isolatie.
- Vermijd openingen in de gevel (rolluikkasten, raamroosters, (niet geïsoleerde) ventilatie-openingen, ….).
- Een groene gevel kan reflectiegeluid tegen gaan.