Nevenactiviteiten en integriteit

Bij dossiers over nevenactiviteiten buigt het Bureau voor Integriteit zich vooral over de vraag of er geen risico bestaat op belangenvermenging. Regels hierover staan in:

• de gedragscode voor personeelsleden (p. 5), die stelt dat bepaalde (ex-)personeelsleden van de stad niet mogen meedingen naar opdrachten uitbesteed door de stad:
  “Als stad/OCMW een overheidsopdracht (werken, leveringen, diensten) uitschrijft, mogen ook de volgende personen zich hiervoor niet kandidaat stellen:
  - medewerkers die een vorm van onbetaalde afwezigheid hebben
  - ex-medewerkers die in de loop van de voorbije twee jaar nog officieel in dienst waren bij stad/OCMW of in die periode nog prestaties hebben verricht voor stad/OCMW.”
• de rechtspositieregeling voor stadspersoneel bevat een reglement op het uitoefenen van nevenactiviteiten (p. 11), dat aandachtspunten en afspraken bevat vertrekkend vanuit de filosofie dat de hoofdactiviteit steeds primeert op de nevenactiviteit, inclusief een verbod om tegelijk voor de stad te werken en er tegen betaling goederen of diensten aan te leveren, als er risico is op (schijn van) belangenvermenging.

Het Bureau voor Integriteit is van mening dat dit verbod als groepsbreed (voor de hele groep Stad Antwerpen) toepasbaar geïnterpreteerd moet worden.

Het Bureau voor Integriteit is daarnaast van mening dat in bijberoep samenwerken met firma’s waar de stad zaken mee doet, niet kan. Het baseert zich daarvoor op artikels 1, 6 en 7 van het reglement op de nevenactiviteiten vervat in de rechtspositieregeling.

Bekijk hieronder enkele voorbeelddossiers.

Adviesvraag

Mag je na je ontslag bij de stad of tijdens je onbetaald verlof bij een organisatie gaan werken die samenwerkt met de stad?

Advies

Ex-stadsmedewerkers mogen gaan werken bij organisaties die samenwerken met de stad. Ze mogen in die organisatie echter geen functie opnemen waarbij met de stad wordt samengewerkt. Daarnaast mogen ex-stadsmedewerkers zich niet kandidaat stellen voor een overheidsopdracht van stad/OCMW ze de afgelopen 2 jaar nog in dienst waren bij de stad.

Adviesvraag

Mogen medewerkers de arbeidsprestaties van hun contract met de stad verminderen en met de vrijgekomen prestaties een ander contract met de stad af te sluiten?

Advies

Medewerkers kunnen naast hun hoofdactiviteit bij de stad geen nevenactiviteit voor de stad uitoefenen. De enige uitzondering is als er gewerkt wordt met een vacatieovereenkomst.

Adviesvraag

Mag je een nevenactiviteit uitoefenen die zich in het hetzelfde werkingsveld bevindt als je job bij de stad?

Advies

Als een medewerker een bijberoep uitoefent in hetzelfde beleidsdomein als de hoofdactiviteit, kan er belangenvermenging optreden. Om dat uit te sluiten adviseert het Bureau dat je het bijberoep enkel uitoefent buiten het grondgebied van de stad Antwerpen. Zo kan een medewerker tijdens de hoofdactiviteit bij de stad nooit in aanraking komen met dossiers die in de nevenactiviteit werden behandeld.

Adviesvraag

Mag je als zaalwachter van een sporthal zwemles geven in het zwembad naast de sporthal?

Advies

Een nevenactiviteit mag je niet uitoefenen tijdens de werkuren en op de plaats waar je werkt. Zo kan er geen verwarring ontstaan over wanneer medewerkers hun hoofdactiviteit uitoefenen en wanneer hun nevenactiviteit. Als de medewerker in de sporthal werkt, kan die dus een nevenactiviteit in het zwembad uitoefenen.

Adviesraad

Een maatschappelijk werker begeleidt klanten bij het beheren van hun budget en ondersteunt hen bij interne collectieve schuldenregeling of schuldbemiddeling. Het accent in die activiteit ligt vooral op het sterker maken van de klant en minder op het administratief werk dat erbij komt kijken. De maatschappelijk werker wil een nevenactiviteit uitoefenen in een advocatenkantoor. Daar zou hij vooral administratief werk verrichten en indien nodig ook contacten hebben met klanten in externe collectieve schuldenregeling of onder bewindvoering. In beide jobs is er ook een groot verschil in publiek. 

Advies

Op basis van de beschikbare informatie oordeelt het Bureau dat er voldoende scheiding is tussen de hoofdactiviteit bij de stad en de nevenactiviteit bij de advocaat. Het Bureau ziet weinig risico op belangenvermenging. Het Bureau gaat er daarbij vanuit dat de medewerker tijdens het uitoefenen van de hoofdactiviteit geen inspraak heeft in de keuze van advocaat omdat de dossiers door de rechtbank of het Bureau Juridische Bijstand (BJB) worden toegewezen.

Daarnaast blijft het van belang om de hoofd- en nevenactiviteit strak van elkaar te scheiden. Dat betekent onder meer:

• Dat de medewerker er aandacht voor heeft dat dossiers door iemand anders worden overgenomen als er zich een klant zou aanbieden in de nevenactiviteit die hij reeds begeleidde in de hoofdactiviteit
   
• Dat hij op geen enkele manier tijdens de hoofdactiviteit betrokken kan zijn bij de toewijzing van een dossier aan het advocatenkantoor waar hij bijwerkt
   
• Dat hij de nevenactiviteit niet kan uitvoeren tijdens de werkuren voor de stad, op locaties of met werkmaterialen van de stad.

Adviesvraag

Zetelen in de milieuraad

Medewerker: “Mag ik als medewerker en inwoner van de stad, als burger dus, zetelen in de milieuraad van de stad?”

Advies

Bureau voor Integriteit: “Het Bureau is van mening dat je het recht hebt om in een adviesraad te zetelen; als de statuten van de adviesraad dat niet verbieden. Je moet de activiteit strikt gescheiden houden van je hoofdactiviteit. Omdat er in dat geval geen inhoudelijk raakvlak is tussen beide activiteiten, zou dat geen probleem mogen zijn. Het Bureau beveelt aan om de voorzitter van de adviesraad op de hoogte te brengen van het feit dat je een hoofdactiviteit uitvoert bij de stad.”

Adviesvraag

Zetelen in Gemeentelijke Commissie voor Ruimtelijke Ordening (GECORO)

Medewerker: “Mag ik me kandidaat stellen om te zetelen in de adviesraad van GECORO, de Gemeentelijke Commissie voor Ruimtelijke Ordening?”

Advies

Bureau voor Integriteit: “De adviesraad bepaalde dat werknemers van de stad Antwerpen geen lid of plaatsvervanger kunnen zijn van de adviesraad. Zo benadrukken ze het belang van de onafhankelijke werking van de GECORO. Dat vind je ook terug op de infofiche van GECORO op antwerpen.be.”

Adviesvraag

Medewerker: “Ik werk als redder bij Sporting A. Mogen redders activiteiten van de vzw Antwerpen Sportstad ondersteunen? Ik zou dat buiten de diensttijd doen en daarvoor een vrijwilligersvergoeding krijgen.”

Advies

Bureau voor Integriteit: “Er is geen bezwaar om in de geschetste omstandigheden als vrijwilliger te werken in een ander zwembad dan het zwembad waar je normaal gezien werkt. Het Bureau gaat er vanuit dat je niet bevoordeeld bent tegenover mogelijke andere kandidaten, dat de activiteiten buiten de gewone werkuren vallen en dat er geen belangenvermenging kan ontstaan. Ook de overige bepalingen uit het reglement op de nevenactiviteiten zijn van toepassing. Artikel 16 stelt dat er geen diensten aan de stad mogen aangeboden worden in het kader van een winstgevende activiteit. Vrijwilligerswerk wordt niet aanzien als een winstgevende activiteit.”

Adviesvraag

Medewerker: “Ik ben zelfstandige in bijberoep en geef sporadisch les op locaties van de stad, onrechtstreeks voor de stad. Ik maak deel uit van een pool van lesgevers bij een vzw. Kan dat?”

Advies

Bureau voor Integriteit: “Het Bureau is van mening dat je de nevenactiviteit kan uitvoeren, zo lang je je hoofactiviteit bij de stad en je nevenactiviteit te allen tijde strak gescheiden houdt.”

Wat artikel 16 uit het reglement op de nevenactiviteiten betreft, nuanceerde het Bureau de bepaling als volgt: “Aangezien je de opdrachten krijgt via de vzw en je geen zeggenschap hebt in deze vzw, kan het voor het Bureau dat je deze opdrachten uitvoert. Het Bureau beschouwt dit niet als onrechtstreeks prestaties uitvoeren voor de stad Antwerpen.”

Het Bureau bezorgde een kopie van het advies aan de leidinggevende en de bedrijfsdirecteur van de medewerker.

Adviesvraag

Medewerker: “Een tijdje geleden solliciteerde ik als zelfstandige in bijberoep voor de positie van BOV-coach in Schoten, waarvoor ik ondertussen ook werd geselecteerd. BOV staat voor Bewegen op Verwijzing: personen die omwille van medische of paramedische redenen meer moeten bewegen, worden door huisartsen naar ons doorgestuurd om samen met de cliënt het bewegen meer in hun leven te integreren.

Een collega van mij werkt binnen de stad mee aan het BOV-project. Vorige week kreeg ik de vraag of ik naast Schoten ook de regio van Antwerpen-Noord voor mijn rekening wou nemen. Vooraleer ik hier een definitieve beslissing in neem wilde ik de bevestiging krijgen dat dit inhoudelijk te combineren is met mijn functie als sportantenne Antwerpen. Indien u hier nog vragen over heeft hoor ik die graag.”

Advies

Het Bureau won extra informatie in. Daaruit bleek dat de medewerker zou vergoed worden via een projectfonds en niet door de burgers aan wie hij advies verleent. De burgers zouden doorverwezen worden naar de sportcoach via de huisartsen en niet door de stad.

Dat leidde tot dit advies.

Bureau voor Integriteit: “Het Bureau heeft zich vooral gebogen over de vraag of je bijberoep verenigbaar is met je hoofdactiviteit als medewerker van de Sportdienst. Zolang er een muur staat tussen de twee, dus zolang je vanuit de stad je privéactiviteit geen voordeel kan geven, en omgekeerd, zolang je vanuit je privéactiviteiten het beleid van de stad niet kan aansturen (en daar ook de schijn niet van verwekt) is er op deontologisch vlak geen probleem. Uiteraard moet je dat te allen tijde bewaken, ook als je in de toekomst een andere invulling zou geven aan je nevenactiviteit of als je die zou uitbreiden. Uit bijkomende informatie die je telefonisch gaf, bleek dat:

• je bij de stad niet werkt voor de districten waar je als BOV-coach zou gaan werken;
• je als zelfstandige in bijberoep geen prestaties voor de stad zou leveren;
• je geen directe raakvlakken ziet met de job bij de stad.

Op basis hiervan geeft het Bureau voor Integriteit een gunstig advies om dit bijberoep uit te oefenen naast je job bij de stad, gesteld dat:

• je bij de stad niet werkt voor een van de districten waar je in bijberoep actief zou zijn;
• je geen prestaties levert aan de stad als zelfstandige;
• je ervoor zorgt niet betrokken te worden bij adviesverlening vanuit de stad aangaande het BOV-project.

Uiteraard zijn hier alle bepalingen van toepassing die in het reglement op de nevenactiviteiten zijn opgenomen. Dat reglement maakt ook deel uit van de rechtspositieregeling.

Het Bureau voor Integriteit verneemt graag jouw reactie op dit advies.”