Ondersteuning van vrijwillige terugkeer via outreachend sociaal werk: sociale impactmeting

Dit zijn de resultaten van onderzoek tussen begin 2015 en eind 2020 bij mensen waarmee Barka contacten onderhield:

• 38% van de mensen (126 van de 332) keerde terug naar hun land van herkomst, waarvan:
  • 36% mannen en 42% vrouwen (klein verschil)
  • ongeveer 70% terechtkon bij familie in het thuisland
  • 8% (10 van de 126 terugkeerders) zich later terug aanmeldde bij Barka in Antwerpen
     
• Mensen die nog niet lang dakloos zijn in België, keren gemiddeld vaker vrijwillig terug dan wie al een tijd dakloos is.
  Het toont dat het resultaat heeft om vrijwillige terugkeer snel bespreekbaar te maken bij mensen die dakloos zijn.
  
  Toch gebeurt het ook regelmatig dat klanten na jaren contact met Barka nog terugkeren.
  Dat toont dat Barka ook contacten onderhoudt met mensen die (voorlopig) weigeren om vrijwillig terug te keren.
   
• Klanten die terugkeren, hebben gemiddeld minder problemen met verslaving of justitie.
  De impact van vrijwillige terugkeer op overlast in Antwerpen blijft beperkt omdat een ‘harde kern’ moeilijk vertrekt.
  Toch zijn er ook veel mensen met die problemen die wel terugkeren. 
   
• Barka zet niet alleen in op vrijwillige terugkeer maar wil ook:
  • de levenssituatie van de blijvers verbeteren
  • bemiddelen bij contacten met andere diensten zoals politie, hulpverlening, opvanginitiatieven
    
    en op die manier een meerwaarde betekenen voor de hulpverlening.
     
• Het aantal doorverwijzingen naar Barka is de afgelopen jaren alleen gestegen, terwijl de totale doelgroep niet sterk gegroeid is. Dat toont dat deze vorm van outreachende hulp:
  • een aantal jaren nodig heeft om een sterk netwerk uit te bouwen
  • meer begint te renderen na een vijftal jaar
     
• Barka heeft een goed netwerk en contacten in het thuisland.
  Dat verhoogt de kans op succes bij vrijwillige terugkeer aanzienlijk.
  Door de begeleiding in het thuisland neemt de duurzaamheid van de terugkeer toe.
   
• Belangrijke randvoorwaarde voor een succesvol beleid rond vrijwillige terugkeer, is om duidelijk mee te geven aan klanten:
  • dat hun terugkeer een vrije keuze is
  • wat de verschillen zijn tussen kanalen voor vrijwillige en gedwongen terugkeer
    
    Dat is aangehaald door verschillende experten.
    Mensen moeten zelf kunnen beslissen of ze terugkeren naar hun thuisland.
    Behouden ze die vrije keuze?
    Dat kan de duurzaamheid van hun terugkeer en re-integratie verhogen.

De onderzoekers deden hun analyse op basis van:

• data die Barka Antwerpen registreerde tussen begin 2015 en eind 2020
• diepte-interviews met 13 professionals en een focusgroep met 10 deelnemers
   

De onderzoekers zochten antwoorden op deze vragen:

• Wat leren de cijfers ons over de ondersteuning die outreachend werk biedt bij vrijwillige terugkeer?
   
• Welke registratiegegevens (indicatoren) zijn nuttig om die resultaten op te volgen?
• Wat leren de interviews en focusgroepen over verklarende mechanismen en randvoorwaarden voor ‘duurzame vrijwillige terugkeer’?
   
• Hoe kunnen we in de toekomst:
  • onze hulp goed afstemmen?
  • een menswaardig bestaan en een geslaagde terugkeer garanderen voor de doelgroep?
     
• Welke werkzame principes en randvoorwaarden:
  • zijn specifiek voor de werking van Barka?
  • zijn generiek en ook toepasbaar op initiatieven die met andere doelgroepen werken?

Lees het volledige rapport