PFAS: Onderzoek naar PFAS in het menselijk lichaam

De aanwezigheid van PFAS in het menselijk lichaam wordt onderzocht. Lees meer over de afgeronde en geplande onderzoeken.

Intego-PFAS-onderzoek 2026

Het Vlaamse Departement Zorg onderzocht of er een verband is tussen de PFAS-gehaltes in het bloed en de gezondheid.

Onderzoekers gebruikten de PFAS-bloedwaarden van deelnemers uit eerdere bloedonderzoeken in de omgeving van 3M. Ze koppelden elke bloedwaarde anoniem aan de medische gegevens uit het huisartsendossier van de deelnemer. Daarvoor gebruikten ze de ‘Intego-databank’ van KU Leuven. Dat is een grote medische databank.

De studie vond een verband tussen hogere PFAS-waarden in het bloed en:

  • verhoogde waarden van bloedvetten, zoals cholesterol
  • afwijkende leverwaarden
  • een verstoorde nierwerking

Dit verband betekent niet dat PFAS de oorzaak zijn van deze gezondheidseffecten. Maar deze studie geeft wel extra aanwijzingen dat PFAS een invloed kunnen hebben op de gezondheid. Onderzoekers moeten deze resultaten samen bekijken met resultaten uit andere wetenschappelijke studies om de invloed van PFAS op de gezondheid goed te begrijpen.

Deze resultaten hebben geen directe gevolgen voor de individuele gezondheid of de medische opvolging van inwoners in de omgeving van 3M. Want de gevonden verbanden blijven binnen de normale klinische grenzen.

Het Departement Zorg deelde de resultaten van dit onderzoek met de huisartsen in de regio.

Wat kan je doen?

De resultaten tonen het belang aan van extra inspanningen om blootstelling aan PFAS te beperken. Je kan blootstelling aan PFAS beperken door lokale no regret-maatregelen te volgen en in te zetten op sanering en minder uitstoot van PFAS.

Meer info of vragen

Bloedonderzoek 2022-2024

De Vlaamse overheid organiseerde een grootschalig bloedonderzoek naar PFAS voor iedereen die binnen 5 kilometer rond de 3M-fabriek woont. In de stad Antwerpen vallen Linkeroever, een deel van rechteroever en een deel van Hoboken binnen deze zone. In totaal lieten 8568 burgers hun bloed analyseren.

  • Ongeveer de helft van de deelnemers heeft te hoge PFAS-waarden. De gehaltes bij de kinderen jonger dan 12 jaar liggen lager.
  • Ten opzichte van het kleinschaliger bloedonderzoek uit 2021, zijn de globale PFOS-waarden bij de omwonenden van de 3M-fabriek gedaald.

Dit onderzoek bevestigt op grote schaal 3 belangrijke bronnen voor blootstelling aan PFAS:

  • de aanwezigheid van de 3M-fabriek
  • het eten van eieren uit de regio
  • het gebruik van grondwater

De resultaten van de gezondheidsanalyses zijn niet eenduidig maar ze spreken de tendens uit wetenschappelijke literatuur ook niet tegen. Ander onderzoek is nodig om de verbanden met gezondheid beter te onderzoeken. Vervolgonderzoek is in de maak. 

Lees meer op de website van de Vlaamse Overheid.

Vragen over het bloedonderzoek? Contacteer de preventiewerkers van Logo.

Jongerenstudie humane biomonitoring (HBM) omgeving 3M 2022-2024

Het HBM-onderzoek startte in 2022 en werd uitgevoerd door de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO), de Universiteit Antwerpen, de Universiteit Hasselt, de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het Provinciaal Instituut voor Hygiëne (PIH) van de Provincie Antwerpen, in opdracht van de Vlaamse overheid.

De doelgroep waren jongeren geboren tussen 2006 en 2009, die wonen in een straal van 5 kilometer rond de 3M-fabriek. Wie kon deelnemen, kreeg een brief met een persoonlijke uitnodiging. 303 jongeren namen deel.

Het HBM-onderzoek verzamelde:

  • bloed- en urinestalen van alle deelnemers
  • milieustalen, zoals huisstof groenten uit de moestuin, kippeneieren, … van sommige deelnemers

Op basis daarvan gebeurden er 2 studies:

  • Een deel van de stalen werd onmiddellijk gebruikt voor de analyse van PFAS en verschillende gezondheidsmerkers.
  • Een ander deel werd sindsdien bewaard in een biobank. Dit zijn biobankstalen.

De resultaten van dit onderzoek werden bekendgemaakt op maandag 24 april 2023:

  • Jongeren die binnen een straal van 5 km rond de 3M-fabriek wonen, hebben meer PFOS in hun bloed dan leeftijdsgenoten in Vlaanderen.
  • 1 jongere op 4 heeft een waarde van PFOS in het bloed die veilig is voor de gezondheid.
  • 9 jongeren op 10 heeft een waarde voor PFOA in het bloed die veilig is voor de gezondheid.
  • Er is een verband tussen een hogere blootstelling aan PFAS en een verstoring van het immuunsysteem.
  • Bij hogere PFAS-waarden in het lichaam is er ook een effect op de hormonen, groei en pubertijd.
  • Het eten van eieren van eigen kippen is een belangrijke bron van PFOS.
  • Via lokaal geteelde groenten, fruit en noten kunnen ook PFAS in het lichaam komen.
  • De meeste jongeren hebben al over PFAS gehoord, maar slechts 1 jongere op 4 geeft aan goed op de hoogte te zijn.
  • Jongeren vertrouwen en verkiezen vooral de eigen omgeving (ouders, huisarts, vrienden, school) en wetenschappers om info te krijgen over milieuproblemen.

Lees de samenvatting of het volledige onderzoeksrapport.

 

Deelnemers ontvingen hun persoonlijke resultaten en kunnen een persoonlijk gesprek aanvragen. Deelnemers en het algemene publiek kunnen deelnemen aan een infosessie over de resultaten. Lees meer.

De resultaten van dit onderzoek werden bekendgemaakt op 30 januari 2024. De deelnemers aan de jongerenstudie werden ingelicht per e-mail over de afronding van deze studie. Indien gewenst kunnen zij hun persoonlijke resultaten opvragen.

Je vindt de resultaten op de website Jongerenstudie HBM-omgeving 3M.

Bloedonderzoek 2021

De Vlaamse overheid organiseerde in juli en augustus 2021 een bloedonderzoek bij omwonenden van de 3M-fabriek. Iedereen vanaf 12 jaar die binnen 3 kilometer van de fabriek woonde, kon zijn bloed laten onderzoeken.

Het bloed van 796 mensen werd vergeleken met gemiddelde Vlaamse bloedwaarden  en gezondheidskundige richtwaarden voor 13 verschillende PFAS-types.

  • Meer dan de helft van de bloedstalen had te hoge PFOS-waarden.
  • Wie dichter bij de fabriek woonde, eieren van eigen kippen at en/of grondwater gebruikte, had doorgaans hogere waarden.

Lees de samenvatting van het onderzoeksrapport

Deelnemers ontvingen hun persoonlijke resultaten en konden in oktober 2021 deelnemen aan een online infosessie over de resultaten van het onderzoek.

Meer info