Tips over seksuele en genderdiversiteit en het LGBTQIA+-thema

Seksuele en genderdiversiteit is slechts één vorm van diversiteit. Geef aandacht aan alle vormen van diversiteit zoals huidskleur, beperking, leeftijd, etnische afkomst, socio-economische status, gezinssamenstelling, religie en cultuur. (Internationale) themadagen kunnen hier bijvoorbeeld een laagdrempelige aanleiding voor zijn. Of je kan deelnemen aan de Diversiteitsweek, waar de PAARS-campagne deel van uitmaakt. Aandacht geven aan verschillende vormen van diversiteit kan ook helpen om een gevoel van solidariteit te creëren op heel de school.

Luister naar de insteken van de leerlingen en werk ook hun ideeën uit. Zo is de kans groter dat er een draagvlak ontstaat voor het thema bij hen. Je kan hen op verschillende manieren betrekken bij dit creatieproces:

• Engageer leerlingen bij de voorbereiding en uitvoering van de campagne.
• Start een thematische werkgroep, best al vroeg in het schooljaar.
• Betrek de leerlingenraad. Let hierbij wel dat de diversiteit van de leerlingen in de samenstelling van de groep, een afspiegeling is van de diversiteit op school.

Weet de leerlingenraad niet goed hoe ze te werk kunnen gaan? Ga dan op zoek naar enkele leerlingen of personeelsleden die enthousiast zijn om rond het LGBTQIA+-thema te werken. Zij kunnen helpen bij de uitwerking en tonen dat ze achter de campagne staan. Op die manier kunnen ze ook andere leerlingen of personeelsleden inspireren.

• Laat alle leerlingen hun mening geven om een divers en genuanceerd beeld te verwerven. Zo voorkom je dat alleen de stemmen van de meest dominante leerlingen gehoord worden. En zo krijgen LGBTQIA+-jongeren of jongeren die vragen hebben over hun seksualiteit of identiteit, steun van medeleerlingen (peer support). Bereid je voor via een methodiek zodat elke leerling aan het woord kan komen. Meer info vind je in de infofiche Reageren op confronterende uitspraken en verhitte discussies en de infofiche Didactisch aan de slag rond controversiële onderwerpen.
• Leg meerdere visies over het LGBTQIA+-thema naast elkaar en bekijk deze vanuit verschillende invalshoeken.
• Neem als leerkracht in het gesprek een neutrale en onafhankelijke positie in. Maar licht indien nodig de visie van de school of het wettelijk kader toe over het LGBTQIA+-thema.
• Meer info:
  • Kom meer te weten over omgaan met verschillende meningen en controverse in de klas in een webinar.
  • Krijg tips en tools in de EduBox ‘Wij-zij-denken Leren van mening verschillen’. 

Je kan leerlingen van verschillende leerjaren met interesse in het LGBTQIA+-onderwerp samenbrengen in een praatgroep. Een betrokken leerkracht kan het groepje begeleiden tijdens een periodiek praatmoment tijdens de lunch of net na de schooluren. Maak een lijstje van onderwerpen waarover je leerlingen het willen hebben doorheen het jaar. Bekijk een film, bespreek een boek, praat over het genderinclusief beleid op school, hou een persoonlijk vragenrondje, …

Meerdere Antwerpse secundaire scholen gingen aan de slag met een Gender and Sexuality Alliance (GSA). KA Berchem heeft een QAB-groep en KNMC Merksem heeft een COEXIST-project. Meer weten? Stuur een mail naar gelijkekansen@antwerpen.be.

Let op met elementen die enkel symbolisch geïnterpreteerd kunnen worden. Het kan bijvoorbeeld weerstand oproepen als je overal regenbogen tekent als je anders nooit over het LGBTQIA+-thema praat. Je kan deze weerstand proberen verkleinen, door ook aandacht te geven aan alle vormen van diversiteit (tip 1) en door van diversiteit een traject te maken doorheen het jaar (tip 9).

Jongeren zijn bezig met de ontwikkeling van hun identiteit en de zoektocht naar zichzelf. Identiteit is gelaagd, complex en altijd multi-dimensioneel. Identiteit wordt gevormd door een combinatie van verschillende elementen zoals gender, etniciteit, religie, seksuele voorkeur, klasse, levensfase, beroep, … Ook experimenteren jongeren met overtuigingen, levensdoelen en waarden. Zie en erken deze verschillende aspecten van de identiteit van je leerling én geef er ruimte voor. Dat is voor hen belangrijk omdat ze zich zo gewaardeerd voelen voor wie ze zijn.

• Spreek leerlingen nooit rechtstreeks of openlijk aan over hun seksuele of genderidentiteit. Maar zorg dat alle leerlingen weten bij welke persoon ze terecht kunnen met vragen.
• Zorg dat leerlingen op een veilige manier hulp kunnen krijgen van een vertrouwenspersoon.
• Als leerlingen dat wensen, moeten ze hun vraag ook anoniem kunnen stellen. 
  Zorg dat daar op school mogelijkheden voor bestaan en bekend zijn.
• Als school reageer je best op pestgedrag, agressie of seksueel grensoverschrijdend gedrag vanuit een bestaand beleid of kader. Om een beleid rond psychische, emotionele en lichamelijke integriteit op te stellen, kan je de beleidstool van Grenswijs gebruiken.
• Hang op school affiches op van bestaande hulpbronnen zoals WatWat, Awel, Lumi.

Werk langer dan 1 dag rond het LGBTQIA+-thema. Want als je ook op andere momenten tijdens het schooljaar het gesprek aangaat over diversiteit, zorg je ervoor dat leerlingen zich gezien en erkend voelen. En dat is een goede basis om in dialoog te gaan over het thema. Enkele tips:

• Introduceer het thema tijdens een voorbereidend traject. Doe mee aan de Diversiteitsweek en contacteer info@iedereendivers.be.
• Organiseer een workshop met de info over onderwijsmethodieken van çavaria voor leerkrachten in het kleuter-, lager en secundair onderwijs.
• Ontdek meer inspirerende ideeën:
  • Lesmateriaal en -inspiratie voor alle leeftijden en vakken van KlasCement.
  • Brochure voor leerkrachten over het transgender thema op school van KLIQ.
  • Info, werkvormen en lesmateriaal om het LGBTQIA+-thema te integreren in de lessen seksuele oriëntatie van Sensoa.
  • Info, methodieken en lesbundels voor leerkrachten van het kleuteronderwijs, lager en secundair onderwijs van School uit de kast.
  • Getuigenis van een leerkracht in het lager onderwijs over het bespreekbaar maken van genderdiversiteit op school (Sensoa)
• Praat over het thema doorheen het jaar via filmpjes of podcasts. 

• Samen met haar kernpartners ontwikkelde stad Antwerpen een gratis e-learning voor dienst- en hulpverleners over het kruispunt van seksuele en genderdiversiteit en migratie. De e-learning heeft films en getuigenissen die je kan gebruiken tijdens een les of groepsdiscussie over het LGBTQIA+-thema. 
• Op zoek naar een woordverklaring? Of wil je weten of je de meest LGBTQIA+ inclusieve term gebruikt? De actuele verklarende woordenlijst van Çavaria helpt je.
• Organisaties Pimento, Sensoa en Bazzz hebben een interessant aanbod van tools en methodieken om met leerlingen in gesprek te gaan, ook over gevoelige thema’s.
• Meer info over LGBTQIA+ in Antwerpen? Bekijk het overzicht. Of contacteer de dienst Gelijke Kansen via gelijkekansen@antwerpen.be voor vragen of suggesties.