Annemie Bogaerts (Universiteit Antwerpen en D-CRBN) en Isabel Vermeulen (nieuwe general manager van BlueChem) kwamen elkaar al meerdere keren tegen in hun carrière, maar dit is de eerste keer dat ze samen worden geïnterviewd. Ze praten over de rol van duurzame chemie in Antwerpen, hun drijfveren en hoe ondernemerschap en onderzoek elkaar kunnen versterken.
Dag dames, zullen we beginnen met een introductie?
Annemie: “Ik sta aan het hoofd van de onderzoeksgroep PLASMANT – Plasma Lab for Applications in Sustainability and Medicine Antwerp. We onderzoeken plasmachemie om processen in de chemie-industrie te vergroenen, zoals CO₂-conversie, methaanvalorisatie voor de productie van grotere koolwaterstoffen en waterstof. We combineren fundamenteel onderzoek met praktische toepassingen en kijken hoe we resultaten kunnen valoriseren, onder andere vanuit het Elektrificatie-instituut in BlueApp.”
Isabel: “Ik ben chemisch ingenieur en heb een doctoraat in industriële afvalvalorisatie. Ik werkte tien jaar bij Umicore, onder meer bij hun interne incubator voor recycling, en vier jaar bij een adviesbureau. Sinds kort ben ik general manager van chemie-incubator BlueChem, waar ik mijn technische achtergrond kan combineren met mijn strategische ervaring.”
Annemie, naast onderzoeker ben jij ook ondernemer bij D-CRBN. Hoe belangrijk is dat voor jou?
Annemie: “Onderzoek is interessant, maar het wordt pas echt boeiend als je het ook in de praktijk kan brengen. Gill Scheltjens, David Ziegler, Georgi Trenchev en ikzelf startten vijf jaar geleden D-CRBN. Met plasmareactoren vangen we CO₂ uit de industrie op en zetten het om in koolstofmonoxide om nieuwe grondstoffen te maken. We zijn op dit moment volop aan het opschalen. Een uitdaging blijft voldoende financiering vinden, zeker in deze turbulente tijden voor investeerders.”
Isabel: “Annemie en ik zijn elkaar in het verleden al tegengekomen in gesprekken rond decarbonisatie. Ik waardeer haar werk, maar ik stel ook vast dat er nog een grote kloof gaapt tussen onderzoek doen en ondernemerschap. BlueChem helpt om die stap te overbruggen: wij zorgen voor faciliteiten, support en ontzorging. Marktontwikkeling mag daarbij niet vergeten worden: een sterk idee is niet genoeg, er moet ook een markt zijn die het wil adopteren.”
Duurzame chemie en klimaattechnologie staan centraal in jullie werk. Is die overtuiging een voorwaarde voor succes?
Annemie: “Zeker, we doen het voor onze planeet. Maar er is meer: om de chemie-industrie in Antwerpen te behouden, zijn nieuwe technologieën zoals elektrificatie absoluut noodzakelijk.”
Stel dat een onderzoeker een sterk idee heeft rond duurzame chemie. Wat is de eerste stap richting ondernemerschap?
Annemie: “Begin met een netwerk op te bouwen en zoek iemand met kennis van ondernemerschap om het traject samen te doorlopen. Onderzoekers hebben passie, maar entrepreneurship vraagt een brede interesse en andere vaardigheden.”
Isabel: “Gedrevenheid, passie en durf zijn essentieel. Bij BlueChem vinden ondernemers een omgeving met andere start-ups, internationale bedrijven en ondersteuning. Zo worden ideeën niet alleen ontwikkeld, maar is er ook oog voor hoe ze in de markt gebracht kunnen worden. En natuurlijk zijn er onze labo’s waar ondernemers hun ding kunnen doen. Alle puzzelstukken zijn aanwezig om er een mooi verhaal van te maken.”
Hoe belangrijk is de chemiecluster in Antwerpen vandaag?
Isabel: “Als ik met start-ups en scale-ups praat, dan merk ik dat ze altijd de link zoeken met de industrie, Port of Antwerp-Bruges en de chemiecluster, wat natuurlijk erg logisch is. Antwerpen blijft op dat gebied aan de top staan. Ondernemers kunnen hier de volledige innovation journey doorlopen: van onderzoek tot start-up en van scale-up tot groot bedrijf. Uniek is dat dat zowel op het vlak van technology readiness level (TRL) als market readiness level (MRL) kan, omdat Antwerpen de ruimte, infrastructuur én markt biedt. Het is wel belangrijk om te beseffen dat het een werk van lange adem is en vaak een grillig parcours. Maar wel boeiend!”
Annemie: “Het Antwerpse ecosysteem biedt enorme voordelen. BlueApp en het Elektrificatie-instituut verbinden de universiteit met start-ups, waardoor ondernemers meer mogelijkheden krijgen om onderzoek te doen. De industrie blijft natuurlijk cruciaal. Ik hoop dat de grote bedrijven voldoende draagvlak vinden om hun processen te elektrificeren de komende jaren. Installaties hebben vaak een afschrijvingstijd van tien tot twintig jaar. Het is niet evident om die zomaar te vervangen.”
Wat drijft jullie om elke dag opnieuw weer aan de slag te gaan?
Isabel: “Hoe briljant je idee ook is, je kan het niet alleen doen. Heel het ecosysteem speelt mee: van onderzoeksinstellingen tot grote bedrijven en andere stakeholders. Tel daar de klimaatuitdagingen en de economische relevantie bij en je krijgt een complexe puzzel. Maar het oplossen van die puzzel geeft me wel veel energie.”
Annemie: “Ik geloof enorm in het potentieel van nieuwe technologieën om de klimaatuitdagingen én de uitdagingen rond chemie aan te pakken. Dat geloof is mijn motor.”
Deze zomer komt EuChemS, de grootste chemieconferentie in Europa, naar Antwerpen. Gaan jullie ernaartoe?
Annemie: “Zeker. Het is een kans om onze plasmatechnologie zichtbaar te maken en te leren wat er in de sector speelt. Dat EuChemS net naar Antwerpen komt, zegt veel over de positie van onze regio als internationale chemiehub, met sterke spelers uit onderzoek, industrie én partners zoals Port of Antwerp-Bruges.”
Isabel: “Het verhaal van BlueChem gaan we zeker uitdragen. Zoals onze uitbreiding op NextGen District, na de zomer gaan we de eerste steen leggen. Ik wil ook nog het BlueChem Kickstart Fund meegeven, waarbij stad Antwerpen financiële ondersteuning biedt aan start-ups om een casco labo in BlueChem in te richten en 80% van de investering terug te betalen. De boodschap is: je staat er niet alleen voor, in Antwerpen vind je een omgeving die jouw ondernemerschap verwelkomt en omarmt. Gedreven ondernemers ondersteunen, daar word ik blij van.”
Annemie: “Ik voel dezelfde passie voor het ondersteunen van mijn doctoraatsstudenten. Die jonge, enthousiaste mensen zien slagen, daar haal ik veel voldoening en energie uit.”
Wat doen jullie om het hoofd leeg te maken?
Annemie: “Ik loop graag. Vooral met vriendinnen, mijn onderzoeksgroep, of met mijn kinderen. Met ons gezin doen we al zeven jaar mee met de 100km-run van Kom op tegen Kanker. Ik neem telkens de 20 km voor mijn rekening.”
Isabel: “Ik doe triatlons, over de volledige afstand. Een gezonde geest in een gezond lichaam, dat is mijn mantra. En wat geldt voor de duurzame chemie, geldt ook voor marathons en triatlons: het is een lang traject, je kan maar beter elke dag enthousiast aan de slag gaan.”
Annemie: “Wauw, fijn om te horen dat jij ook zo enthousiast bent over sport!”
Tijdens het napraten blijkt dat de twee vrouwen niet alleen een passie voor duurzame chemie en duursport delen, maar ook allebei drie kinderen hebben. Ze lachen. “Dat verklaart misschien waarom we zo goed begrijpen wat lange trajecten zijn.”
