Het Fonds Nieuwe Makers geeft acht Antwerpse kunstenaars de ruimte om een nieuw project te ontwikkelen. Aan het begin van hun professionele carrière krijgen ze de kans om te groeien, te experimenteren en samen te werken met een ervaren cultuurpartner. Irma Maria Marcel vertelt over SELF SURVEILLANCE or ‘how to become a sight’.
Omringd door camerabeelden van jezelf
“Ik ben beeldend kunstenaar en 'beeldend' is zeer ruim: ik kies het medium van het werk aan de hand van wat ik wil vertellen. Mijn werk vertrekt vanuit mijn persoonlijke ervaringen met lichamelijkheid, vrouwelijkheid, zichtbaarheid en kwetsbaarheid. SELF SURVEILLANCE or ‘how to become a sight’ is een betreedbare installatie waarin je als bezoeker wordt omringd door vier live camerabeelden van jezelf. Het werk is geïnspireerd op John Bergers observaties in Ways of Seeing over de male gaze en de manier waarop vrouwen zichzelf leren zien als bekeken lichaam.”
Ways of seeing
“A woman must continually watch herself” / “Women watch themselves being looked at” / “She is almost continually accompanied by her own image of herself” / “The surveyor of a woman in herself is male, the surveyed is female; she turns herself into an object; better said; an object of vision = a sight.”
“Toen ik John Bergers Ways of Seeing (1972) las, vielen bovenstaande zinnen samen met ervaringen waarvoor ik zelf nog geen taal had gevonden. Zijn analyse van hoe vrouwen zichzelf leren waarnemen als een bekeken object benoemde scherp wat ik als vrouw al heb ervaren. Wat mij daarin treft, is het onderscheid tussen twee vormen van bewustzijn.”
Kijken en bekeken worden
“Enerzijds is er een lichamelijk bewustzijn dat van binnen naar buiten vertrekt: een directe, belichaamde aanwezigheid. Anderzijds is er een afstandelijk zelfbewustzijn dat van buiten naar binnen werkt: een voortdurende monitoring van hoe het lichaam verschijnt in het gezichtsveld van de ander. Dat laatste maakt van het lichaam geen subject, maar een beeld — een zicht. Deze installatie ontstaat vanuit de nood om die verschuiving voelbaar te maken. Het is geen louter theoretisch uitgangspunt. In een maatschappelijke context waarin gesprekken over de veiligheid van vrouwen, grensoverschrijdend gedrag en publieke zichtbaarheid steeds urgenter worden, krijgt de ervaring van bekeken worden een politieke dimensie. Zichtbaarheid is niet neutraal; ze is beladen met machtsverhoudingen.”
Steun van Fonds Nieuwe Makers
“De steun van het Fonds maakt het mogelijk om het werk op de schaal en met de technische middelen te realiseren die het nodig heeft. Daarnaast kan ik samenwerken met andere kunstenaars en technische experten en krijg ik de ruimte om het project professioneel te ontwikkelen en te presenteren. Ik heb geleerd hoe belangrijk het is om bij technisch complexe werken zo vroeg mogelijk te testen en expertise van anderen toe te laten. Mijn tip aan andere makers is om vanaf het begin hulp en feedback te vragen. Betaalbare test- en werkruimtes met technische ondersteuning zijn daarbij zeer waardevol.”
Samenwerking met culturele partners
“De samenwerking met SECONDroom en Passage is heel positief. Ze geven mij niet alleen een plek om het werk te tonen, maar ook vertrouwen, feedback en ruimte om het project verder te ontwikkelen. Die dialoog is voor mij even belangrijk als het uiteindelijke toonmoment.”
Te zien: op 14 november 2026 bij SECONDroom en op 20 en 21 november 2026 bij Passage. Op 12 november licht Irma het project toe tijdens een artist talk in KMSKA LAAT.
