“Onze innovatie? In plaats van CO₂ gebruiken we het milieuvriendelijke stikstof in ons brouwproces.”

Het verhaal van Seefbier is intussen bekend: Johan Van Dyck vond het recept van het historische bier terug, blies het nieuw leven in en sleepte er talloze internationale awards mee in de wacht. Vandaag wordt Seefbier zelfs verkocht tot in Australië en Kazachstan. Minder geweten is dat de Seefbrouwerij ook volop inzet op duurzaam ondernemen. Zo is het de eerste brouwerij in België die stikstof inzet in het brouwproces, mede met financiële steun van stad Antwerpen. We spraken Johan in zijn brouwerij op het Eilandje.

Waarom hecht je zoveel belang aan duurzaamheid en CO₂-reductie?

“Onze hoofdmissie is kwaliteitsvol, lekker bier maken, daar doen we geen toegevingen in. Daarnaast willen we verantwoord ondernemen, en zeker ook op het vlak van milieubewust produceren: we zeggen, tongue in cheek: ‘Seef the planet, it’s the only one with beer.’ Dat vertalen we concreet: dampen die vrijkomen bij het brouwen gebruiken we om water te verwarmen, graanresten gaan naar een melkveebedrijf als veevoeder, we werken met groene stroom en we kiezen waar mogelijk  voor biologische ingrediënten en lokale leveranciers. Voor onze ganse brouwzaal en alle machines kozen we bewust uitsluitend Europese producenten… “

Hoe kwam je op het idee om stikstof te gebruiken in het brouwproces?

“Als bier in contact komt met zuurstof, veroudert het sneller en verandert de smaak. Daarom gebruiken brouwerijen traditioneel CO₂ om zuurstof te verdringen uit alle tanks, vaten en flessen alvorens ze gevuld worden met bier. Alleen: op jaarbasis heb je tonnen CO₂ nodig, en dat is een broeikasgas. We zijn dus gaan nadenken: kan dat niet anders? Tijdens een brouwerijbezoek in het buitenland zag ik dat er getest werd met stikstof. Tegelijk ontdekte ik via via dat Atlas Copco hier in Wilrijk stikstofgeneratoren ontwikkelt. Dankzij een innovatieoproep van stad Antwerpen konden we dit project versneld realiseren: de steun halveerde onze terugverdientijd en maakte de investering haalbaar, ook in de huidige uitdagende markt.”

Hoe werkt de technologie precies?

“Eigenlijk is het simpel: via een luchtcompressor wordt de buitenlucht (die voor 21% uit zuurstof en 78% stikstof bestaat) door een filtermassa in de stikstofgenerator geduwd. Deze filter houdt de zuurstof tegen, en splitst zo de zuurstof van de stikstof. De stikstof gebruiken wij om tanks en vaten te vullen, de zuurstof gaat terug de lucht in. Wanneer de met stikstof gevulde tank of vat vervolgens gevuld wordt met bier, duwt het bier de stikstof uit de tank terug naar buiten, de lucht in. Zo geven we exact terug wat we gebruikt hebben. Er is geen afval, geen filters die vervangen moeten worden, nul procent impact. Het principe is trouwens bekend: een zakje chips is ook gevuld met stikstof. Chips verouderen pas als het zakje opengaat en de zuurstof erbij komt.”

Wij maken brouwen een pak milieuvriendelijker.

Was de overstap naar stikstof technisch moeilijk?

“Het vraagt vooral een andere manier van plannen en werken. CO₂ is zwaarder dan lucht en vormt automatisch een buffer onderaan de tank, waar het bier erbij komt. Stikstof is lichter, dus we moeten extra zorgvuldig zijn dat alle zuurstof zeker weg is. Dit proces duurt iets langer, en het heeft tijd gekost om het op punt te stellen. Inhoudelijk verandert er niets aan de kwaliteit van het bier, dat blijft onze topprioriteit.”

Welke rol zie je voor jullie in de sector?

“Ook al is er veel concurrentie en is de markt dalend, als het over het vak gaat, delen veel brouwers met plezier hun kennis. Atlas Copco praat intussen ook met andere brouwerijen, en dat vinden we prima. Ze mogen hier zelfs op bezoek komen met hun klanten. Het draait niet om ons, maar om een planeet met minder uitstoot. Onze brouwerij heeft een goede reputatie op vlak van kwaliteit, en voor Atlas Copco kunnen wij een voorbeeldfunctie hebben: als wij dit kunnen, waarom dan bijvoorbeeld de trappisten van Westmalle niet?”

Wat is je volgende stap richting klimaatneutraliteit?

“We gebruiken al groene stroom, maar om grote volumes snel op te warmen, hebben we voorlopig nog een gasgestookte stoomketel nodig. In deze straat legt de stad echter een warmtenet aan: een leiding met koelwater van de industrie, waar de restwarmte van kan worden gebruikt om gebouwen te verwarmen. Als wij daarop zouden kunnen aansluiten, kunnen onze zonnepanelen dat water tot het kookpunt verwarmen, waardoor we volledig klimaatneutraal zouden brouwen. Voor het warmtenet is het bovendien ideaal: in tegenstelling tot gezinnen hebben wij het hele jaar door continu warmte nodig. De eerste contacten zijn al gelegd.”

Hoe kijk jij naar innovatie?

“Innovatie is vaak het slim combineren van bestaande dingen die op het eerste gezicht niet bij elkaar horen. In ons geval: compressoren, stikstofgeneratoren en bier. Het hoeft dus niet altijd om baanbrekende uitvindingen te gaan, maar om verbanden te leggen en nieuwe toepassingen te zien. Voor ons betekent innovatie natuurlijk ook nieuwe bieren creëren. Ook belangrijk: innovatie is niet het alleenrecht van high tech bedrijven, of grote multinationals. Zelfs een klein lokaal bedrijf zoals het onze kan op verschillende vlakken een innovatieve voortrekker zijn, én tegelijk concurrentieel zijn mannetje staan.”

Wat betekent ondernemen in Antwerpen voor jou?

“Ons product, ons personeel, onze klanten, onze locatie in het Noorderpershuis: Antwerpser dan ons bedrijf kan het niet worden, denk ik. De stad heeft ons prima geholpen met vergunningen en advies, daar moet je als Antwerpse ondernemer zeker gebruik van maken. Antwerpen is een wereldstad, maar tegelijk een dorp: iedereen kent iedereen. Dat voel je ook hier in de brouwerij: onze klanten zijn toeristen, buurtbewoners, jonge mensen en ouderen die komen kaarten. En als ik nog iets mag vermelden: dit is teamwork. Ik ben hier aan het woord, maar het is ons hele team, en onze klanten die dit verhaal mogelijk maken.”