Waarom de stad actie neemt

Polarisatie staat voor een verscherping van tegenstellingen en een toenemend wij-zij denken. Democratische polarisatie is positief omdat er dialoog en verbinding ontstaat.

Schadelijke polarisatie echter:

• deelt mensen in kampen op
• zet hen tegen elkaar op via haatspraak en ‘fake news’
• zorgt voor toenemende spanningen, conflicten en verbaal of fysiek geweld

Steeds meer Antwerpenaren en Antwerpse organisaties krijgen ermee te maken. De kenmerken van de superdiverse Antwerpse bevolking en actuele maatschappelijk thema’s zorgen daar mee voor. Ook op de stedelijke sociale mediakanalen komt schadelijke polarisatie voor.

Met 5 concrete acties wil de stad ervoor zorgen dat elke Antwerpenaar zichzelf kan zijn, en de schadelijke gevolgen van polarisatie beperken. Het actieplan kadert binnen het Vlaamse Plan Samenleven. Het Plan Samenleven wil lokale besturen ondersteunen om samenleven in diversiteit te bevorderen.

Actiepunten

Digitale omstaanderstraining

De stad ontwikkelde in maart 2023 al een digitale omstaanderstraining waarin je als burger kan leren om op te komen voor elkaar. Die training kreeg een extra luik rond polarisatie. Burgers krijgen daarin tips en handvaten om polarisatie te herkennen en er gepast op te reageren.

Multidisciplinair netwerk

Stad en partners startten in 2022 al met het multidisciplinair netwerk polarisering. Met dat netwerk willen de diensten van onderwijs, communicatie, jeugd, gelijke kansen, politie en diversiteit (Atlas):

• alle inzichten, ervaringen en expertise rond het thema bundelen, om tot een gemeenschappelijke aanpak te komen
• polarisatie op stedelijke kanalen blijven monitoren en evalueren, en nog meer goede praktijken te ontwikkelen om schadelijke polarisatie te verminderen en overtreders te informeren en sensibiliseren.

Toegankelijk aanbod voor scholen

Ook in Antwerpse scholen komen verscherpte tegenstellingen steeds vaker voor. Jongeren zijn vaak extra gevoelig voor zwart-wit denken. Lesgevers en andere professionals in het onderwijs zijn belangrijke sleutelfiguren om hen te sensibiliseren.

Daarom organiseerde stad Antwerpen de ervaringsdag ‘Omgaan met polarisatie in de klas’ op 25 april 2024, waar Antwerpse onderwijsprofessionals konden kennismaken met een divers aanbod aan tools om nadien te gebruiken in de klas.

Verder maakte stad Antwerpen en partners een overzicht van al het bestaande ondersteuningsaanbod rond polarisatie, zodat onderwijsprofessionals handig en toegankelijk kunnen zoeken naar aanbod dat past bij hun klassituatie.

Stad Antwerpen onderzocht ook de nood van Antwerpse scholen aan een specifiek ondersteuningsaanbod op maat. Dit leidde tot de ontwikkeling van DemoKlap van Atlas voor lager onderwijs, een aanpassing van het bestaande DemoKlap voor secundair onderwijs.

Tot slot onderzocht stad Antwerpen in samenwerking met AP Hogeschool welke mogelijkheden er zijn om de diversiteitscompetenties van leerkrachten in het kleuter- en lager onderwijs te versterken. Dit resulteerde in de toolkit ‘Samen onder één dak. Polarisatie in de klas: herken, bespreek en verbind’. Via de toolkit leren onderwijsprofessionals in het (buitengewoon) basisonderwijs polarisatie in de klas herkennen, bespreekbaar maken en ombuigen naar meer verbinding.

DeDuider

Tot slot is stad Antwerpen aangesloten bij het nieuwe instrument DeDuider, van het Agentschap Binnenlands Bestuur. Dit instrument kan ingezet worden om schadelijke polarisatie te voorkomen en biedt de mogelijkheid om zorgwekkende nieuwe online trends, narratieven en thema’s te herkennen. En dit met respect voor de privacy van elke burger.

Dit project werd mede mogelijk gemaakt met middelen van Plan Samenleven.