Klik hier om het plan met de indeling in 20 buurten te downloaden.

Kronenburg

Den Tweemont was de plaats waar de beide‘Schijnen’, Grote en Kleine, samenvloeiden, vandaar de naam Tweemontstraat.
De buurt Kronenburg is hoofdzakelijk als woongebied uitgebouwd tijdens het Interbellum door de inwijking van bewoners van o.a. de Seefhoek. Het betrof vooral havenarbeiders, fabrieksarbeiders en diamantslijpers.
In 1907 lag op de plek waar nu de Brug van den Azijn ligt nog een draaibrug waar tol moest betaald worden. De brug was in de volksmond bekend als de Brug van den Azijn. De oorzaak hiervan ligt in de aanwezigheid van de azijnfabriek ‘De Blauwe Hand’ vanaf 1929.
De ‘Brug van de Azijn’ is ook bekend door de harde bevrijdingsstrijd die er werd uitgevochten van 4 september tot 5 oktober 1944.

Ten Eekhove

In 1297 werd reeds gesproken van de plaatsnaam Eeckhove.
Het Hof ten Eeckhove, of Papenhof, behoorde oorspronkelijk toe aan de benedictijnenabdij van Ename en vanaf 1345 was het eigendom van de St.-Michielsabdij van Antwerpen.
‘Eeck’ is het oude woord voor de bomensoort ‘eik’.
De buurt is als woongebied uitgebouwd tijdens het Interbellum door de inwijking van bewoners uit o.a. de Seefhoek. Het waren vooral havenarbeiders, fabrieksarbeiders en diamantslijpers.

Conforta

De buurt Conforta werd ontworpen en gebouwd door bouw- en vastgoedbedrijf “S.A. Comptoir Général du Bâtiment”, (later NV Conforta) in 1926. Armand Frans Henri Janssens (1890-1963) was naast voorzitter van deze firma ook voorzitter van “ Les Grands Hôtels Modernes Belges”, bouwheer van de “Résidence Isabelle”, “Terminus Palace Hotel”,” Century hotel”, “Century Tourist hotel”. Ook de “Etablissements Aubert” (Astoria, Grand Hotel Weber, alle restaurants met naam) hoorden daar bij. Heel andere projecten dan een sociale woonwijk dus. Janssens zelf woonde op de Lakborslei 178, waar later dokter Duckaert en nog later ook Rosa Van Daele zou wonen (eigenares van tekstielketen De Wolmolen). In 1928 was het 1000 ste huis klaar, in juni 1931 stonden er al 2000 huizen. De meest opvallende Confortawoningen zijn die met twee woningen onder één dak en twee voordeuren in dezelfde gevel. Hier en daar zijn de gevels gespiegeld, zodat je vier voordeuren naast elkaar ziet. Toch is dit maar een deeltje van de om en bij de 1300 huizen. Er waren veel verschillende types van woningen. Zij bouwden burgerhuizen met een of twee verdiepen (met tot 9 woonplaatsen) , winkelhuizen, ambachtshuizen (met inrij en werkplaats), villa’s. Overal was elektriciteit, gas en water plus een hof. Met 5000,-F contant en een redelijke afkorting per maand werd men eigenaar.
De buurt is als woongebied uitgebouwd tijdens het Interbellum door de inwijking van bewoners uit o.a. de Seefhoek. Het waren vooral havenarbeiders, fabrieksarbeiders en diamantslijpers.
Kasteel de ‘Drei Torekens’ is in feite de volksnaam voor het oude ‘Te Couwelaer’ dat al in de 13de eeuw vermeld wordt. In 1766 liet Pedro De Man het Te Couwelaerkasteel ombouwen en hield van de zeven torens, die het toen had, er drie over.
Ferdinand De Berlaimont was in de 17de eeuw gehuwd met Isabelle Fourment, de schoonzus van P.P. Rubens. In 1935 werd De Berlaimontstraat aangelegd.
De familie Du Mont was in de 17de eeuw een rijke en machtige familie. Zij was eigenaar van ‘Te Couwelaer’, ‘Bisschoppenhof’ en ‘Ravelsberg’. De vroegere Sint-Jozefstraat werd in 1921 herdoopt tot Du Montstraat.

Kerkeveld - Bosuil

In de dertiende eeuw was het Bisschoppenhof de zetel van het gerechtshof van de Luikse kerk (Prinsbisschoppen) waarvan Deurne toen afhing. De Spanjaarden sloopten in de zestiende eeuween groot deel van de gebouwen om er bouwmateriaal van te maken voor de Spaanse wallenin Antwerpen. Het Bisschoppenhof is het oudste kasteel van Deurne.
Deurne kwam in 1288 onder Brabants beheer. Het viel onder gezag van de schout van het land Van Rien of Van Ryen. Tot in 1799 maakten Antwerpen, Deurne en omliggende gemeenten deeluit van dit landsgedeelte. Vandaar de Van Reyenstraat in deze buurt.
In 1880 werd RAFC, toen nog onder de naam 'Antwerp Football and Cricketclub', opgericht. De raad van bestuur legde beslag op terreinen van de buurt Bremweide en ontwierp een groot stadion dat ingehuldigd werd in 1923. Wegens de befaamde wedstrijden tussen Belgie en Nederland kreeg het stadion de naam 'de Hel van Deurne'.
‘Den Bosuil’ was in de middeleeuwen een herberg. De naam verwees naar de vele uilen die leefden in de bossen rondom de herberg.

Kruininge - Bremweide

Aan de Bisschoppenhoflaan, vlakbij de brug naar Schoten, lag vroeger het Cruiningenhof, een oude Middeleeuwse Kempische hoeve. Bij de sloop van de hoeve werd de monumentale schouw overgebracht naar Bokrijk. Er was sprake van een muntschat die in de hoeve zou ingemetseld gezeten hebben, maar die werd bij de sloop niet gevonden.
Aan de Cruiningenhoeve, aan de Kleine Schijn,stond in 1477 een watermolen, Cruiningen of Middelmolen genaamd. Die brandde af in 1579 en werd heropgebouwd. Nu is de molen volledig verdwenen. Vandaar de naam Middelmolenlaan.
De Bremweide is zo’n 33 ha groot en werd ontworpen door de bekende landschapsarchitect Jacques Wirtz, een Antwerpenaar met wereldfaam. Hij ontwierp het park in 1970 als een landschapspark en gaf het een eerder sobere vorm met open gazons, gesloten bosruimten en heuveltjes. Het park doet denken aan de Engelse landschapsstijl en is door zijn natuurlijke karakter een uitgelezen plekje om tot rust te komen. Het park speelt ook een belangrijke rol op het gebied van stedelijk groen. Het is een ontmoetingsplek waar verschillende doelgroepen samen komen ontspannen en genieten van de natuur.
De Oude Bosuilbaan werd genoemd naar de 17e eeuwse herberg ‘De Boschuyl’. De naam van de herberg verwees naar de vele uilen in de nabijgelegen bossen.

Deurne Dorp - Expo

In 1843 werd het gemeentehuis in gebruik genomen in de Coeveltstraat. Onder het Frans bewind was de “mairie” in de Stalinsstraat nr.12. In 1878 startte men met de bouw van een nieuw gemeentehuis aan de toenmalige Cruysstraat, nu Cogelsplein. Eind 1956 werd de eerste steen gelegd van het huidige districtshuis dat ontworpen werd door architect Van Steenbergen en zijn zoon.
De Expohal was oorspronkelijk het 'Paleis van het Hout' op de Expo van 1958. Het werd na de wereldtentoonstelling overgebracht naar Deurne en ingericht als sporthal.
Het St.-Fredegandusbegraafpark is één van de oudste nog bestaande begraafplaatsen van ons land. Er liggen vele iconen van de Belgische geschiedenis begraven. De Sint-Fredeganduskerk dateert van 1644. Het is een laatgotische kerk met een barok interieur.
VolXmuseum Turninum is gevestigd in een paar oude dorpswoningen en een wagensmidse in Deurne-Dorp. Het is een reconstructie van het leven en werk van de gewone arbeider aan het begin van de vorige eeuw. Onder andere Leopold Vermeiren, auteur van de Rode Ridder-verhalen, bracht hier zijn kinderjaren door.
Deurne werd reeds bewoond in 500 voor Christus. De Turnhoutsebaan deed toen dienst als de belangrijkste verbindingsweg tussen Limburg, het Rijnland en zelfs Oostenrijk tot in de 16e-17e eeuw
De Sint-Fredeganduskerk werd vroeger “de kerk opden bergh” genoemd omdat ze 9 meter hoger ligt dan de rest van de omgeving.

Gallifort - Ter Rivieren

Gallifort is de geslachtsnaam van dominus Joannes de Galivoord (1316) en het is tevens een plaatsnaam uit 1324. In deze buurt waren in de zestiende eeuw bossen, heidevelden en leemputten.
Rond de eeuwwisseling werd er een grote wielerwedstrijd, Deurne-Namen-Deurne, georganiseerd. Na de bouw van de houten wielerpiste Ter Rivieren in 1931 besliste de jonge Belgische Wielerbond dat er geen nationale wedstrijden meer mochten gereden worden met als eindpunt Deurne. In 1938 werd de piste gedemonteerd en naar Nederland verhuisd. Deurnse kampioenen zoals Karel Kaers, Poeske Scherens, Stan Ockers en Dolf Verschueren moesten daardoor uitwijken.

Wim Saerens

Deze jonge buurt is rond de jaren zestig opgebouwd. Veel straatnamen herinneren aan de politieagenten die in de Tweede Wereldoorlog werden opgepakt door de bezetter. Ze verdwenen in de concentratiekampen na zware martelingen (Wim Saerens, Frans Versmissen, André Hermans en vele anderen,… ). Op 14 januari 2018 werd op het Wim Saerensplein een vredesmonument ingehuldigd dat herinnert aan deze politieagenten. Ook Amandus Geenen kreeg een straat in deze buurt, hoewel hij niets te maken heeft met de gebeurtenissen van de oorlogsjaren. Hij werd op oudjaar 1955 gedood door overvallers in het ACV-kantoor op de Turnhoutsebaan.
Het weeshuis “De Twee gezusters”, gesticht door gravin Le Grelle – De Wael, werd zo genoemd ter nagedachtenis van haar twee overleden kinderen Lydia en Celisia Le Grelle. In 1939 werd, ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van het weeshuis, beslist de naam van dit weeshuis te geven aan de toen nog aan te leggen straat, de Tweegezusterslaan.
De Alfons Schneiderlaan is sinds 1945 genoemd naar Alfons Schneider. Hij zette zich zijn hele leven in voor de arbeidersklasse en zetelde 29 jaar in de gemeenteraad van Deurne, waar hij ook burgemeester werd.
De Ruggeveldlaan loopt langs één van de hoogste punten van Deurne (9-11m), namelijk het Ruggeveld of ‘Roghvelt’ waar in de 13de eeuw verschillende hoeves stonden en rogge werd verbouwd.

Ertbrugge

Sedert 1338 spreekt men al over Ertbrugge.
De familie ‘Van Den Eertbruggen’ was van edele afkomst. Hun naam kwam tijdens de Vlaamse overheersing (1356-1404) vaak voor. Toen zetelden verschillende leden van de familie in de Antwerpse schepenbank.
Jan Van Den Eertbrugge, schepen van Antwerpen, kocht in 1370 het ‘goet ten joeme’. Sindsdien noemde men het ‘ter Eertbrugge’. Het goed paalde zuidwaarts aan de ‘Ertbruggestraet’ en werd bij de grensscheiding (1756) aan Wijnegem toegewezen.
In 1941 werd de ‘Ertbruggestraet’ herdoopt in Ertbruggelaan.
Deze jonge buurt is zoals de buurt Wim Saerens rond de jaren zestig opgebouwd. Vele straatnamen herinneren hier ook aan de politieagenten die in de Tweede Wereldoorlog werden opgepakt door de bezetter en verdwenen in de concentratiekampen na zware martelingen (E. Fahylaan, J. Wuytslaan,J. Voetlaan, A. Spietaelslaan…).

Venneborg

Daar waar de Cogels-Osylei in Berchem een goed voorbeeld is van de toenmalige bouwstijl voor de echte rijken, is de architectuur van de Venneborglaan iets bescheidener maar niet minder interessant. Het is een aanvulling op de verschillende types bouwstijlen voor arm tot rijk in het Interbellum.
De Alfons Schneiderlaan wordt sinds 1945 genoemd naar Alfons Schneider. Hij zette zich zijn hele leven in voor de arbeidersklasse, zetelde 29 jaar in de gemeenteraad van Deurne en werd er ook burgemeester.
De Seraphin de Grootestraat is sinds 1931 genoemd naar Seraphin de Groote, een belangrijk grondbezitter van Antwerpen. Hij legde in Deurne meerdere straten aan.
De Ruggeveldlaan loopt langs één van de hoogste punten van Deurne (9-11m), namelijk het Ruggeveld of ‘Roghvelt’. In de 13de eeuw stonden er verschillende hoeves en werd er rogge verbouwd. In 1557 werd er al gesproken over een hoeve genaamd “de vennenbrugge”. In 1602 was er al sprake van “ ‘t hoff van Vennenborch”.
De kleine pachthoeve “ter Heyde” behoorde toe aan de familie Van den Venne. Omstreeks 1550 werd er een kasteel op gezet. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd dit kasteel volledig vernield door de V-bommen.
De Jan Romeostraat is genoemd naar Jan Romeo, een beheerder-voorzitter van bouwmaatschappijVooruitzicht, die in verschillende wijken in Deurne meerdere werken uitvoerde.

Zwarte Arend - Ruggeveld

Het kasteel in de buurt Zwarte Arend werd gebouwd in 1784 en heeft verschillende namen gehad zoals “Arentshof” of “hof Zwarte Arend”. Het kasteel kreeg ook de naam Jezuïetenhof, maar die naam rust op een misverstand. Het waren niet de Jezuïeten maar wel de Jozefieten, een Franse kloosterorde, die er een kostschool uitbaatten.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het kasteel opgeëist door de bezetter en na de bevrijding door de geallieerden. Dit kasteel kwam in 1957 in handen van het OCMW van Antwerpen.
Het Ruggeveld was een heuvelrug uit het neolithicum, tussen de Grote en Kleine Schijn, dus tussen Wijnegem en waar nu het Sportpaleis ligt. Het Ruggeveld liep door tot in Wommelgem en Borsbeek. Het hoogste punt van het Ruggeveld was 14 meter, maar het gebied is in de loop van de tijd afgegraven om wegen aan te leggen en om zavel te winnen voor het maken van mortel. Omdat de grond hoog lag en dichtbij water, was het Ruggeveld één van de eerste plaatsen in Deurne waar boeren zich vestigden.
In 1324 wordt geschreven over een stuk bouwgrond op een hoogte in het veld dat in de volksmond Rugghevelt heet. Anderen benamingen waren Ruggenveld, Rugvelt, en zelfs Rogvelt. Een paar van de boerderijtjes en veel daglonershuisjes vormden het gehucht Ruggeveld.
In 1209 wordt ‘de hoeve van Scintbroc voor het eerst vermeld. Dit is nu de Master Schmidthoeve.

Morckhoven - Rivierenhof

Het kasteel ‘Ter Rivieren’ in het Rivierenhof werd gebouwd door Jan Baptist Cogels in 1777.
De Jezuïetenorde van het huidige Hendrik Conscienceplein bewoonde vroeger het kasteel Ter Rivieren.
Hooftvunder was een oud kasteel dat terug heropgebouwd werd door Geeraard Sterck in 1525-1526. Sterck was een voornaam koopman en vriend van Keizer Karel die hem tot ridder sloeg en tot raadsheer aanstelde. Na diens dood kreeg het kasteel de naam Sterckshof. Rond 1930 is het Sterckshof door de provincie Antwerpen herbouwd.
De Hooftvunderlei dankt zijn naam aan het hof dat vroeger langs de “vonder” of een oversteekbare plaats van de Grote Schijn lag.
Hendrik Meys, Hendrik Van Uffels, Pieter Van Isacker, Joseph Deckers en Ergo-de Wael waren tussen de 16de en de 19de eeuw eigenaar van het kasteel Morckhoven.
In 1820 was er reeds sprake van een “Stercxlei”, een slijkerig voetpad. In 1873 werd er een steenweg aangelegd en kreeg het de naam “Sterckshoflei”.
De geschiedenis van het Rivierenhof begint in de 14e eeuw. Het grondgebied behoorde toen toe aan de familie Beyst. De Jezuïetenorde was lang eigenaar van het landgoed tot de opheffing van de orde in 1773. In 1776 kwam het in bezit van Jan Baptist Cogels. Het bleef in de familie tot de provincie Antwerpen het in 1921 aankocht. Het Rivierenhof is ongetwijfeld de bekendste groene plek van Deurne met zijn grote vijver, prachtige rozentuin, atrium en Openluchttheater.

Muggenberg - Arena

De naam Muggenberg gaat zeker terug tot 1280. Hendrik van Muggenberg behoorde toen tot het Antwerpse schepenhof.
De sociale woonwijk ‘Arenaplein’ uit 1965 en 1971 is één van de bekende ontwerpen van architect Renaat Braem, een leerling van Le Corbusier.
De Sporthal Arena is een oorspronkelijke militair fort dat deel uitmaakte van het Versterkt Kamp Antwerpen. Dat was een gordel van zeven forten een een lunet, die in 1852-1854 werden opgetrokken rond de Spaanse omwalling. De 'lunette' was toen ook in Deurne, nu in Borgerhout, op de plaats van het Waterbouwkundig Laboratorium.
In 1964 liet het bestuur het binnenplein overkoepelen. Het houten gespante werd gerealiseerd door de bekende firma De Coene die ook instond voor de Expo Hal en het interieur van het districtshuis.
Waar zich café ’t Mestputteke bevindt, was voorheen herberg St. Jan gevestigd. Naast de gelagzaal stonden er twee wipmasten voor het ‘gaaischieten’ en een speeltuin. Er werd ook enige tijd beer gestort dat de boeren gebruikten om hun velden te bemesten (vandaar de naam).

Kriekenhof

In 1601 werd reeds gesproken over Kriekenhof.
Heel wat kunstenaars en artiesten zoals Jan Vaerten, Paul Delvaux, Constant Permeke, Pol Mara en Octaaf Landuyt vonden elkaar in de jaren vijftig en zestig in “het Atelier”. Ze kwamen geregeld samen in het huis van Pip en Leon Wouters in de Van Hersbekelei 19 en stelden er ook tentoon. Naast een aantal prachtige woningen in villastijl staan hier ook juweeltjes van modernisme.
Op de Boekenberglei is een heel gamma aan bouwstijlen te ontdekken. U vindt er stijlloze flatgebouwen uit de jaren zeventig, grote burgerhuizen uit de jaren dertig en naast villa’s ook een landelijke hoeve met rieten daken.
De lianahal aan de Boekenberglei 176 was het woonhuis en atelier van architect Jef Huygh. Heel wat andere huizen in de Boekenberglei en de Sint-Jozefkerk zijn door hem ontworpen.
Jan Cruys was een beeldhouwer. In 1642 bezat de kerk in Deurne een nieuw, door hem vervaardigd altaar. Voor 1912 werd deze straat ‘Langenhofstraat’ genoemd, daarna ‘Cruysstraat’ om in 1929 ‘Cruyslei’ te worden.

Driekoningen

Aan de Herentalsebaan was een herberg gevestigd “De Drij Koningen“.
Er werd een fanfare gesticht in 1876, ook “De Drij Koningen“ genaamd. Die bouwde een lokaal in de Jaak Embrechtsstraat 286 en bij haar vijftigjarig jubileum werd ze “Koninklijk” en een “Harmonie” onder leiding van dirigent/componist Karel Verstraeten. Deze Koninklijke Harmonie speelt nog steeds haar deuntjes.
In vroegere tijden was in de school TipTop het ontmoetingscentrum Den Tip, en daarvoor een school en een weeshuis ondergebracht.
Zaal Familia is ontworpen door architect Jef Huygh volgens de Tunesische bouwstijl. In 1924 werd het gebouw opgetrokken, waarna de meningen erover al snel verdeeld waren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het gebruikt om er luchtafweer op te plaatsen, wat meteen de toenmalige bijnaam ‘De Bunker’ verklaart.

Boterlaar - Silsburg

De oudste vermelding van de naam Boterlaar is uit 1491, hoewel het laar al eerder werd bewoond.
Het Boterlaar werd in 1594 beschreven als: ‘... een stuck velts ... geheeten Boterlaer groot omtrent 5 vierendeel oyck aent Lanckvelt gelegen ...’. Het Boterlaar werd, zoals alle laren, door de bewoners van de gehuchten gebruikt om hun vee te laten grazen. In Deurne-Zuid woonden bijna alleen boeren.
Boterlaarhof was oorspronkelijk een brouwerij (voor 1626). Daarna werd het een kasteeltje met twee hoeves, een visput en een grote pachthoeve.
In 1565 stond er reeds een hofstede “den Papegaey”. Toen het in 1626 verkocht werd aan jonker Herman Dassa was het een brouwerij. Hij herbouwde het tot het schilderachtige kasteeltje.
In 1884 kocht Borgerhout 4 ha grond ten zuiden van de Herentalsebaan van baron De Vinck om er een kerkhof extra-muros in te richten. Men noemde het Silsburgkerkhof naar de naam van de eigenaar van de omliggende gronden.
In deze buurt staat ook de villa “Hier is’t in ’t vuurwerk” van de vuurwerkmakers Hendrickx. De villa dateert uit het einde van de 19e eeuw. In 1931 werd aan de straat nog een nieuwe woning bijgebouwd in art déco stijl.
In 1842 was er de 'chemin du Herentalschebaen au Boterlaer.'

Eksterlaar

Een laar is een open plaats in het bos of een dorp. Het is een braakliggend stuk grond, dat als gemene weide kan gebruikt worden. In deze omgeving, die vroeger heel bosrijk was, waren vele ‘laren’ gesitueerd (Boterlaar, ‘Meneghemlaer’,…).
Het aloude ‘Meneghemlaer’ van 1235 bestond uit twee afzonderlijke delen. Deze werden sedert de 16e eeuw algemeen het ‘Groot’ en het ‘Klein Exterlaer’ genoemd. ‘Exterlaer’ was het gedeelte, gelegen zuidwaarts van de ‘Herenthalsebaan’, oostwaarts tot aan de grens met Borsbeek en westwaarts tot ongeveer aan de ‘Mestput’.
In 1548 was brouwerij d’Exterke één van de zeven Deurnse brouwerijen. • D’Exter was een herberg die in de 16e en 17e eeuw afbrandde. De herberg was tevens één van de twee zestiende eeuwse stopplaatsen van de postkoets samen met de verdwenen ‘Ouden Bosuil’.
In café d’Exter genoten mogelijk P. Breughel, H. Conscience, F. Timmermans en D. Sleeckx van een goede pint.
De naam Primeurstraat komt voort uit het feit dat in deze omgeving vroeger de eerste groenten van het seizoen gekweekt werden, die dan als ‘primeur’ op de markt kwamen.

Boekenberg - Unitas

Jan Willem Smets, een rijke bankier die handel dreef met Japan en China, was eigenaar van het gebied en bouwde er o.a. de Chinese toren en andere parkfantasieën.
De Unitaswoningen werden ontworpen door Edward Van Steenbergen, de architect die ook het Atheneum en het huidige districtshuis ontwierp. De huizen werden gebouwd vanaf 1924 door het huurderscoöperatief Unitas-tuinwijk waarvan de bediende Adelbert Kennis de voornaamste stichter was. De Unitaswoningen zijn gebouwd volgens Engelse cottagestijl. Het is een tuinwijk naar het voorbeeld van de Engelse villawijken en bestaat uit 202 gebouwen.
De St. Jozefkerk is van een andere Deurnse architect (H.J.Huygh) en staat op de Boekenberglei. Rondom staan verschillende door hem ontworpen meesterwoningen waarvan vele art deco en modernistische kenmerken hebben.
Renaat Braem geldt als één van de belangrijkste naoorlogse architecten in België. Zijn eigen woning (Menegemlei) met atelier uit 1958 werd zorgvuldig gerestaureerd en staat symbool voor de modernistische architectuur uit de jaren 1950. Braem liep in de jaren dertig stage bij Le Corbusier.
Het Natuurhistorisch Museum Boekenberg is sinds 1963 ondergebracht in het 18de-eeuwse grottencomplex van het Boekenbergpark.
Kasteel Boekenberg werd ontworpen door van Baurscheit de Jongere in 1755.