Wat is discriminatie?

Discriminatie is niet oké, dat is duidelijk. Maar weet je ook wat discriminatie precies betekent? Hier ontdek je de definitie én alle strafbare vormen van discriminatie.


Definitie discriminatie

Discriminatie: wanneer een persoon of groep door een beschermd kenmerk in een vergelijkbare situatie, ongunstiger behandeld wordt en er hiervoor geen rechtvaardiging bestaat.

Of eenvoudiger: we spreken van discriminatie wanneer iemand door een persoonlijk karakteristiek slechter behandeld wordt dan iemand zonder deze karakteristiek.

Welke vormen van discriminatie zijn er?

Directe discriminatie:

wanneer een persoon of groep nadelig behandeld of uitgesloten wordt op basis van een beschermd kenmerk.
Voorbeeld: iemand met een Arabisch klinkend accent wordt niet uitgenodigd om een huurhuis te bezoeken.

Indirecte discriminatie:

wanneer een (op het eerste gezicht) neutrale regel toch bepaalde groepen zwaarder uitsluit of nadelig behandelt. 
Voorbeeld: dieren verbieden in een café, waardoor een blind persoon met een assistentiehond niet binnen mag.

Opdracht tot discriminatie:

wanneer iemand door een persoonlijk kenmerk slechter behandeld wordt. Dan zijn beide partijen aansprakelijk en strafbaar.
Voorbeeld: een interimkantoor gaat akkoord met de vraag van een werkgever om enkel mannen aan te werven.

Intimidatie:

ongewenst gedrag dat te maken heeft met een beschermd kenmerk en bedoeld is om de persoon een slecht gevoel te geven en een vijandige omgeving te creëren. 
Voorbeeld: opmerkingen maken, vrouwen of LGBTQIA+ personen achternalopen.

Het weigeren van redelijke aanpassingen:

weigeren om passende maatregelen te nemen voor personen met een handicap. 
Voorbeeld: een organisator van een evenement weigert om het terrein rolstoelvriendelijk te maken.

Aanzettingsmisdrijf:

in het openbaar aanzetten tot discriminatie, haat of geweld met de intentie om te schaden.

Haatmisdrijf:

misdrijf gepleegd door haat of vijandigheid tegenover een persoon of groep.

Belangrijk!

Heb je discriminatie of haatboodschappen meegemaakt, gezien of gehoord? Maak hier zeker een melding van.

Over welke ‘beschermde kenmerken’ gaat het?

De Belgische wetgeving definieert niet alleen de verschillende vormen van discriminatie, maar ook de 20 persoonlijke kenmerken die beschermd worden door de wet:

  • geslacht
  • nationaliteit
  • nationale of etnische afstamming
  • zogenaamd ras
  • huidskleur
  • afkomst
  • handicap
  • geloof of levensbeschouwing
  • seksuele oriëntatie
  • leeftijd
  • vermogen
  • burgerlijke staat
  • politieke overtuiging
  • syndicale overtuiging
  • gezondheidstoestand
  • fysieke of genetische eigenschap
  • geboorte
  • sociale afkomst
  • sociale positie
  • gezinsverantwoordelijkheden

Enkele 'beschermde kenmerken' uitgelicht

Geslacht

Onder het beschermde kenmerk geslacht vallen ook zwangerschap/moederschap, bevalling, het geven van borstvoeding, adoptie, medische begeleide voortplanting, vader- en meemoederschap, seksekenmerken, geslachtsverandering, genderexpressie en genderidentiteit.

Vrouwen, mannen, trans personen en intersekse personen kunnen vooroordelen en haat ervaren wanneer ze zichzelf zijn.

Seksisme kan voorkomen in verschillende contexten: op straat, op de werkvloer of privé. Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen krijgt dagelijks meldingen van slachtoffers van seksisme en discriminatie.

Ook transgender personen worden hiermee geconfronteerd. Denk aan problemen met verzekeringsmaatschappijen, werkgever, geweld of sociale zekerheid.

Meer weten hierover? Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen heeft heel wat info over seksisme en het transgender thema.

Handicap 

Een persoon met een handicap heeft dezelfde rechten als alle andere Antwerpenaren. Dat staat ook in het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de Rechten van Personen met een Handicap. 

Toch worden ze vaak beperkt door ontoegankelijkheid, discriminatie, vooroordelen en een gebrek aan gelijke kansen. Ze blijven op tal van hindernissen stoten die hun actieve participatie aan het politieke, economische, sociale en culturele leven in de weg staat. 

Een handicap is niet enkel een persoonsgebonden gebrek. Ook de omgeving die zich niet aan de eigenheden van de persoon aanpast speelt mee. 
Bijvoorbeeld een werknemer die moeite heeft met stappen, werkt in een gebouw met meerdere verdiepingen. Hij bevindt zich niet in een situatie van handicap wanneer zijn bedrijf een lift heeft, maar wel wanneer het geen lift heeft.

Benieuwd hoe je kan werken aan een integraal toegankelijke samenleving? Kijk dan bijvoorbeeld op de website van INTER, het expertisecentrum in toegankelijkheid.

Racisme en afkomst (Antiracismewet)

Racisme is systematische vijandigheid of minachting voor bepaalde personen of groepen van personen op basis van hun nationaliteit, zogenaamd ras, huidskleur, afkomst of nationale of etnische afstamming. Discriminatie op basis van deze kenmerken komt voor in de vorm van verboden handelingen, uitlatingen, geschriften of gedragingen. 

Ook racisme komt voor op verschillende niveaus van onze samenleving. En het begrip is veel breder dan je zou denken. Atlas geeft je in het artikel ‘Racisme herkennen’ meer inzicht in de betekenis van het woord en de plekken waar het voorkomt. Je krijgt ook meteen enkele tips hoe je anderen kan steunen in de strijd tegen racisme. 

Lees meer over racisme op de website van Unia.

Meer weten over discriminatie?