3 tips zodat iedereen zich thuis voelt in je klas
Ieder kind mag zich thuis voelen in je klas. Iedereen is uniek en heeft evenveel recht om erbij te horen. Respect tonen voor anderen is een gewoonte die je best al van jongs af aanleert. En jij kan daar als leerkracht mee voor zorgen met de volgende 3 tips.
1. Sta stil bij je eigen gewoontes.
Door zelf het goede voorbeeld te geven, maak je al een groot verschil. Sta daarom bewust stil bij je eigen ideeën en aannames, zoals:
- vragen naar sterke jongens om de banken te verzetten
- meer complimenten over kledij en uiterlijk geven aan meisjes
En probeer daarbij stereotypen te doorbreken. Dit kan je helpen om te beïnvloeden hoe kinderen zichzelf en elkaar bekijken en behandelen.
2. Zorg dat alle kinderen zichzelf, maar ook anderen herkennen.
Jij kan als leerkracht het zelfbeeld én het diverse wereldbeeld van jonge kinderen versterken. Zorg dat ze zichzelf herkennen, maar geef hen ook een blik op hoe anderen (kunnen) zijn. Zo geef je hen waardevolle bagage mee voor hun latere leven.
- Toon spiegels waarin ze zichzelf herkennen.
Elk kind moet zichzelf kunnen herkennen in de klas, in de spiegels die je het voorhoudt.
Herkent Aya zichzelf in prentenboeken, posters en speelgoed als het gaat over sprookjes, ridders en prinsessen of ruimtevaarders? Of herkent ze zichzelf alleen als het gaat over ‘anders zijn’?
- Open ramen: geef hen een blik op hoe de wereld en anderen zijn.
Je kan als leerkracht kinderen een blik op de wereld geven, en ramen openzetten. Dat doe je door speelgoed, boeken en posters te gebruiken die hen verder laten kijken dan hun eigen leefwereld. Kinderen die opgroeien in een middenklasse gezin, kunnen zo bijvoorbeeld binnenkijken bij andere kinderen die in armoede opgroeien, en andersom.
Spiegels tonen en ramen openen: zo doe je dat
Zorg ervoor dat:
- kinderen met een beperking, kinderen van kleur, zachtaardige jongens en stoere meisjes, zichzelf terugzien in de klas
- je een breed en divers beeld van de wereld geeft door de prenten die je ophangt, het speelgoed dat je binnenbrengt en de verhalen die je toont. Zo help je onderlinge verschillen te normaliseren en diversiteit te waarderen.
Voorbeelden:
- Geef je klaspop een hoorapparaat.
- Voeg sushi, een wok of een tajine toe aan je huishoek.
- Toon vriendschappen tussen kinderen met bijvoorbeeld verschillende etnische-raciale afkomst, beperkingen of huidskleur.
Voorbeelden van boeken die daarbij kunnen helpen:
- Kas in de klas (Pauline Aud)
- Karel en zijn nieuwe vriendje (Liesbet Slegers)
- Het truitje van Tsuki (Susie Oh)
- Lou op weg naar school (Kathleen Amant).
Toon en bespreek vriendschappen tussen kinderen met verschillende achtergronden. Zo stimuleer je de positieve houding van kinderen tegenover personen met verschillende achtergronden.
3. Ga in gesprek rond diversiteit.
Het is al een belangrijke stap om diversiteit te tonen. Maar ga zeker ook in gesprek over diversiteit, verschillen en (on)eerlijkheid. Dat helpt om een sterk zelfbeeld en een open wereldbeeld op te bouwen. Prentenboeken kunnen daarbij een handig hulpmiddel zijn.
Lees tips die je hierbij kan gebruiken.
Lees of leer meer over de ontwikkeling van stereotypen en vooroordelen, en hoe je daarop kan inspelen
- Het boek ‘ssst, dat mag je niet zeggen’ (van Eva Dierickx, Kato Luyckx en Zarissa Windzak) voor meer info en concrete tips rond beeldvorming en gesprekken in je klas (verschijnt in juni 2023).
- Blogpost van Kleutergewijs.be:
tips voor het doorbreken van genderstereotypen bij jonge kinderen. - Project Kleu(te)rRijk:
AP Hogeschool ondersteunt leerkrachten bij het werken rond diversiteit via een professionaliseringstraject. Hun nieuwsbrief geeft 3 keer per jaar wetenschappelijk onderbouwde inzichten, tips en lees-, luister- en kijksuggesties. - Grote Gender Show van Rosa vzw:
toegankelijke info over (de invloed van) genderstereotypen op ons leven en hoe je die kan helpen doorbreken.
Heb je vragen? Wij horen het graag!
Mail naar gelijkekansen@antwerpen.be.
Agirdag, O. (2020). Onderwijs in een gekleurde samenleving.
Beneke, M. R., & Cheatham, G. A. (2019). Race talk in preschool classrooms: Academic readiness and participation during shared-book reading. Journal of Early Childhood Literacy, 19(1), 107-133.
Bishop, R. S. (1990). Windows and mirrors: Children’s books and parallel cultures. In California State University reading conference: 14th annual conference proceedings (pp. 3-12).
Cameron, L., Rutland, A., Brown, R., & Douch, R. (2006). Changing children's intergroup attitudes toward refugees: Testing different models of extended contact. Child development, 77(5), 1208-1219.
Consuegra, E., Engels, N., & Willegems, V. (2016). Using video-stimulated recall to investigate teacher awareness of explicit and implicit gendered thoughts on classroom interactions. Teachers and Teaching, 22(6), 683-699.
de Baerdemaeker, S. (2017, 6 september). Hoe maken twee mama’s een kindje? Kleutergewijs. https://kleutergewijs.wordpress.com/2017/09/06/hoe-maken-twee-mamas-een-kindje/
de Bruijn, Y., Amoureus, C., Emmen, R. A. G., & Mesman, J. (2020). Interethnic Prejudice Against Muslims Among White Dutch Children. Journal of Cross-Cultural Psychology, 51(3–4), 203–221.
de Bruijn, Y., Emmen, R. A., & Mesman, J. (2021). Ethnic diversity in children’s books in the Netherlands. Early Childhood Education Journal, 49(3), 413-423.
Derman-Sparks, L., Edwards, J. O., & Goins, C. M. (2010). Anti-bias education for young children and ourselves. National Association for the Education of Young Children (2e herziene druk). NAEYC books.
Eén. (2021, 31 maart). De wonderjaren | Maken kleuters een onderscheid in huidskleur? [video] Youtube. Geraadpleegd op 10 januari 2023, van https://youtu.be/_Qp7hrCJgAo
Freeman, N. K. (2007). Preschoolers’ perceptions of gender appropriate toys and their parents’ beliefs about genderized behaviors: Miscommunication, mixed messages, or hidden truths?. Early childhood education journal, 34(5), 357-366.
Husband, T. (2012). “I don’t see color”: Challenging assumptions about discussing race with young children. Early Childhood Education Journal, 39(6), 365-371.
Kelly, D. J., Quinn, P. C., Slater, A. M., Lee, K., Ge, L., & Pascalis, O. (2007). The other-race effect develops during infancy: Evidence of perceptual narrowing. Psychological science, 18(12), 1084-1089.
Klefstad, J. M., & Martinez, K. C. (2013). Promoting young children’s cultural awareness and appreciation through multicultural books. Young Children, 68(5), 74-81.
LoBue, V., & DeLoache, J. S. (2011). Pretty in pink: The early development of gender‐stereotyped colour preferences. British Journal of Developmental Psychology, 29(3), 656-667.
Mesman, J. (2021). Opgroeien in kleur: opvoeden zonder vooroordelen. Uitgeverij Balans.
Pektas, F., Emmen, R. A. G., & Mesman, J. (2022). Ingroup and outgroup preference and rejection among young children of different ethnic groups in the Netherlands. Social Development, 00, 1– 16.
Perry, S., Skinner-Dorkenoo, A. L., Abaied, J., Osnaya, A., & Waters, S. (2020). Initial evidence that parent-child conversations about race reduce racial biases among White US children.
Price, C. L., Ostrosky, M. M., & Santos, R. M. (2016). Reflecting on books that include characters with disabilities. YC Young Children, 71(2), 30-37.
Raabe, T., & Beelmann, A. (2011). Development of ethnic, racial, and national prejudice in childhood and adolescence: A multinational meta‐analysis of age differences. Child development, 82(6), 1715-1737.
Spiel, E. C., Paxton, S. J., & Yager, Z. (2012). Weight attitudes in 3-to 5-year-old children: Age differences and cross-sectional predictors. Body image, 9(4), 524-527.
Su, W., & Di Santo, A. (2012). Preschool children’s perceptions of overweight peers. Journal of Early Childhood Research, 10(1), 19-31.
Dit is een initiatief van stad Antwerpen in samenwerking met AP Hogeschool en docAtlas, leer- en kenniscentrum rond taal, welbevinden en burgerschap.