Twee scholen, 1 traject: Leesstart

Waarom kozen jullie voor Leesstart?

Juf Kristien: “Na een doorlichting bleek dat ons kleuteronderwijs sterk is, maar dat we nog konden groeien in verticale samenhang. Ook de nieuwe minimumdoelen speelden mee. We willen élk kind maximale kansen geven om uit te groeien tot een talige volwassene.”

Meester Vincent: “We werkten al intensief met taal in de derde kleuterklas, maar zagen kansen bij jongere kleuters. Veel van onze leerlingen spreken thuis weinig of geen Nederlands. Door hen vroeger onder te dompelen in een rijke taalomgeving maken we echt het verschil.

Daarnaast wilden we beter afstemmen tussen klassen. Een duidelijke leerlijn rond klanken en letters helpt kleuters om sterker te groeien. Leesstart sluit mooi aan bij wat we al doen.”

Waar gingen concreet mee aan de slag? 

Juf Kristien: “We verdiepten ons in het alzijdig verkennen van klanken en letters, en experimenteerden met creatieve werkvormen.

Binnen onze leergemeenschap ‘Leeskracht’ probeerden we nieuwe aanpakken uit, observeerden we elkaar en deelden we filmpjes.

Intussen betrekken we het hele team: kleuterleerkrachten, zorg- en turnleerkrachten én het eerste leerjaar. Iedereen werkt met dezelfde aanpak. Dit schooljaar verkent elke kleuterleerkracht één klank grondig.”

Meester Vincent: "We ontwikkelden bijvoorbeeld een volledige aanpak rond de letter S: ‘ssss, daar komt de Sint’. We werkten alle stappen van alzijdig verkennen uit in een betekenisvolle context.

Het traject overtuigde ons ook van het belang van vroeg starten. Hoe vroeger je begint, hoe sterker de gedeelde basis en hoe meer ruimte voor verdieping en herhaling.”

Wat merken jullie bij de kleuters?

Juf Kristien: “Onze kleuters krijgen systematischer klanken en letters aangeboden. Ze praten meer en denken bewuster na over taal. De inzichten rond talige interactie helpen daarbij enorm.”

Meester Vincent: “Kleuters zijn duidelijk klankbewuster. Ik besteed veel aandacht aan correcte uitspraak, en ze geven mij nu zelfs feedback. Een meisje van de klas vertelde dat ze 2 namen, heeft, de versie van thuis en de versie van school. Ik doe alvast mijn best om haar naam correct uit te spreken. Dat wederzijds leren maakt deel uit van de klaspraktijk.”

Tips voor andere scholen 

Tip 1: Kies de juiste deelnemers
Juf Kristien: “We stuurden een leerkracht van K1, K2, K3 en de zorgcoördinator.”
Meester Vincent: “Wij kozen K2, K3, een zorgleerkracht en de zorgcoördinator, maar misten achteraf iemand van K1. Voor hen is het net cruciaal om het belang van vroeg starten te zien.”

Tip 2: Werk gefaseerd en doordacht
Juf Kristien: “In de werkgroep leeskracht delen we maandelijks onze inzichten en ervaringen. We testen er ook nieuwe ideeën. Nadien betrekken we alle collega’s via mini-teams.”
Meester Vincent: “Wij schreven met de werkgroep taal een leerlijn uit, zodat verwachtingen duidelijk zijn. We voorzien ook ondersteunend materiaal.”

Tip 3: Neem tijd om zelf te leren
Zorg dat je het zelf goed beheerst voor je alles deelt. Voorzie tijd om te testen en plannen: gebruik het eerste jaar om te leren en een plan uit te werken.

Tip 4: Durf delen en zichtbaar maken
Juf Kristien: “We werken met filmpjes van onze experimenten. Eerst spannend, maar heel waardevol. Het helpt om in gesprek te gaan, van elkaar te leren en collega’s mee te krijgen.”

Tip 5: Denk na over organisatie
Het traject levert veel op, maar vraagt ook veel (tijd vrijmaken, experimenteren, observeren). Plan dus goed hoe je dit organiseert.

Maxime Bultheel begeleidt deze scholen:"Het is mooi om te zien dat leerkrachten na 1 jaar al zo enthousiast en concreet aan de slag gaan."

Zijn adviezen:

Start zo vroeg mogelijk
“Wachten tot kleuters ‘klaar’ zijn, is niet zinvol. Verschillen tussen kleuters ontstaan vooral door eerdere ervaringen. Door vroeg te starten, geef je elk kind gelijke kansen.

In K1 ligt de focus op klankbewustzijn, vanaf K2 wordt ook de koppeling met letters belangrijk. Daarnaast blijft talige interactie zoals rijke gesprekken en open vragen stellen essentieel op alle leeftijden.”

Werk samen en doelgericht
“Leergemeenschappen en werkgroepen zijn cruciaal. Door samen te testen, observeren en bijsturen, creëer je draagvlak en succeservaringen. Veranker Leesstart in een breder schoolplan.”

Werk in een rijke context 
"Het is goed om klanken geïsoleerd aan te bieden, maar koppel ze aan betekenisvolle thema's. De school biedt bijvoorbeeld de klank /s/ goed geïsoleerd aan, waardoor kleuters deze kunnen verkennen (bv. “SSSSS… er klopt iemand aan de deur”), maar er liggen nog kansen om dit te verbinden met een rijk anker zoals ‘We bewegen op het land, de zee en door de lucht’, waarbij ook de Sint met trein, boot of bus kan komen. Zo ontstaan meer mogelijkheden voor woordenschat, prikkelende vragen en oefenkansen rond klanken en letters, wat in het tweede jaar verder wordt uitgediept."

Blijf evalueren en afstemmen
“Goed dat leerkrachten al na 1 jaar effecten zien tot op de klasvloer. De volgende stap is een duurzame, schoolbrede aanpak. Betrek ook het eerste leerjaar en ga in dialoog, bevraag of zij al verschillen zien. Kwaliteit groeit door observatie, samenwerking en bijsturing.”

Meer weten over Leesstart? Bekijk de infopagina.